آیا تغییر ساعت رسمی می‌تواند مصرف انرژی را کاهش دهد؟/ چالش دولت و مجلس چه نتیجه‌ای خواهد داشت؟
از چالش‌های اساسی که دولت چهاردهم در سال جاری با آن روبروست، ناترازی‌های انرژی است و تلاش می‌کند با هر راهکاری اثرات مخرب آن را به حداقل برساند.
از جمله این कोशिशها، تصویب لایحه دو فوریتی «واگذاری اختیار تعیین ساعت رسمی کشور و ساعات کاری کارمندان دولت» است که حتماً باید از سوی نمایندگان مجلس نیز تصویب شود تا اجرایی گردد.
🔗 بیشتر بخوانید: قیمت سکه، نیم‌سکه، ربع‌سکه/ ربع‌سکه به نقطه حساس رسید_آینده
مفهوم تغییر ساعت رسمی سرزمین چیست؟
قانون تغییر ساعت رسمی ایران مصوب بود که بر اساس آن، ساعت رسمی هر سال در ساعت ۲۴ روز اول فروردین یک ساعت به جلو و در ساعت ۲۴ روز سی‌ام شهریور یک ساعت به عقب برمی‌گشت و به حالت قبلی بازمی‌گردید.
تاریخچه تغییر ساعت رسمی در ایران
تغییر ساعت رسمی برای اولین بار در سال ۱۳۷۰ در دولت مرحوم اکبر هاشمی رفسنجانی مصوب هیئت وزیران شد و در شهریور ۱۳۸۶ توسط مجلس شورای اسلامی به قانون ملزم‌الاجرا تبدیل گردید. در دوره ریاست‌جمهوری محمود احمدی‌نژاد با نظر ریاست‌جمهوری این قانون برای دو سال لغو شد، اما سپس علی لاریجانی دوباره آن را از بین برد.
🔗 بیشتر بخوانید: جهش دیدنی بیمه تجارت‌نو در ۸ ماه سال ۱۴۰۳_آینده
نمایندگان دوره یازدهم مجلس طرحی تدوین کردند که قانون تغییر ساعت رسمی مصوب ۱۳۸۶ را لغو می‌کرد. این طرح در ۲۴ اسفند ۱۴۰۰ در صحن علنی تصویب شد، اما به دلیل ابهام‌هایی نظیر عدمضوح زمان اجرا و اختیارات دولت، از سوی شورای نگهبان تایید نشد. پس از رفع ابهامات در ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۱، شورای نگهبان آن را تأیید کرد و به قانون تبدیل شد. مرحوم سید ابراهیم رئیسی در ۱ خرداد ۱۴۰۱ این قانون را به همه نهادهای دولتی ابلاغ کرد و از ۱ فروردین ۱۴۰۲ اجرا گردید.
سابقه تغییر ساعت رسمی پیش از انقلاب
در سال‌های ۱۳۵۶ و ۱۳۵۷، ساعت رسمی به دو فصل تابستانی و زمستانی تقسیم شد. در ۱۳۵۶، از اول فروردین تا اول مهر ساعت یک ساعت جلو کشیده شد تا اختلاف با گرینویچ چهار ساعت و سی دقیقه شود. در مهرماه همان سال، ساعت نیم ساعت عقب کشیده شد و اختلاف چهار ساعت گردید. در ۴ فروردین ۱۳۵۷ مجدداً ساعت تابستانی آغاز شد و اختلاف به پنج ساعت رسید. اگرچه قرار بود در ابتدای مهرماه به ساعت زمستانی برگردند، اما هیئت وزیران در ۲۵ تیر ۱۳۵۷ تصمیم گرفت ساعت تابستانی در ۱۴ مرداد (آغاز ماه رمضان) پایان یابد. در اواخر ۱۳۵۷، در دولت ازهاری یا بختیار، ایران مجدداً به سه ساعت و نیم اختلاف از گرینویچ بازگشت.
🔗 بیشتر بخوانید: زمان واریز حقوق بازنشستگان اظهار شد_آینده
سابقه جهانی تغییر ساعت
ایده بهره‌برداری بیشتر از نور خورشید در طول روز برای نخستین بار در ۱۷۸۴ در فرانسه توسط بنیامین فرانکلین مطرح شد. او در مقاله‌ای از مردم خواست صبح‌ها یک ساعت زودتر بیدار شوند تا از روشنایی خورشید بیشتر استفاده کنند و مصرف شمع شبانه کاهش یابد. فرانکلین پیشنهاد رسمی تغییر ساعت نداد. این پیشنهاد برای اولین بار در ۱۹۰۷ در انگلستان توسط ویلیام ولت ارائه شد، اما در آن زمان عملی نشد.
تغییر ساعت رسمی برای صرفه‌جویی در انرژی برای نخستین بار در ۱۹۱۶ در آلمان اجرا شد. سپس آمریکا، انگلستان و برخی کشورهای اروپایی نیز همین روش را گرفتار شدند. عامل اصلی، تشدید کمبود انرژی ناشی از جنگ جهانی اول بود. در حال حاضر هفتاد و هفت کشور از این روش استفاده می‌کنند، اگرچه زمان تغییر ساعت در آن‌ها یکسان نیست.
آیا تغییر ساعت رسمی منجر به کاهش مصرف انرژی می‌شود؟ مخالفان و موافقان نظرات متفاوتی در این زمینه دارند.
رئیس سازمان اداری و استخدامی کشور می‌گوید: مطالعات داخلی و خارجی نشان می‌دهد جابه‌جایی ساعت رسمی بین هزار تا هزار و پانصد مگاوات صرفه‌جویی در برق دارد. (مطالعه کنید)
سخنگوی صنعت برق نیز موافق است و بیان می‌کند: تغییر ساعت رسمی معادل نیروگاه اتمی هزار مگاواتی بوشهر از نظر صرفه‌جویی در مصرف برق است. (مطالعه کنید)
مهدی عرب صادق، کارشناس انرژی، می‌گوید: عدم تغییر ساعت رسمی سالانه ۲۱ هزار میلیارد تومان زیان به کشور تحمیل می‌کند. (مطالعه کنید)
اما مخالفان نیز استدلال‌های خود را دارند.
ابوالفضل ابوتربی، نماینده مجلس و مالک این طرح، استدلال‌های دولت را سیاسی می‌خواند و می‌گوید: وزارت نیرو در دولت احمدی‌نژاد و آیت‌الله رئیسی اعلام کرد تغییر ساعت تأثیری در کاهش مصرف انرژی ندارد، اما در دولت روحانی و اکنون می‌گوید موثر است. این تضاد نشان می‌دهد که به موضوع به چشم سیاسی نگاه می‌شود.
او درباره طرح دولت می‌افزاید: در ۱۴۰۱ قانون مصوب شد که نیازی به تغییر ساعت رسمی نیست. اگر هیئت وزیران واقعاً به دنبال ذخیره انرژی و کاهش مصرف است، می‌تواند به سازمان‌های وابسته اجازه دهد کارمندان را یک ساعت زودتر فرا بخوانند. (مطالعه کنید)
به هر حال، سرنوشت این لایحه دو فوریتی اکنون در دست نمایندگان مجلس است و فارغ از نگرش‌های سیاسی، باید بر پایه نظرات کارشناسی به نتیجه برسد.
آیا تغییر ساعت می‌تواند تأثیری در کاهش اثرات منفی ناترازی‌های انرژی در کشور داشته باشد؟ نظرات خود را با ما در میان بگذارید.