درگذشت ورنر لورانت، اولین سرمربی آلمانی سایپا
ورنر لورانت، مربی آلمانی سابق که سابقه بازی در تیم‌های دورتموند، شالکه و هانوفر را داشت، در سن ۷۵ سالگی از جهان رفت. او در سال ۲۰۰۶ برای مدتی کوتاه به سرپرستی تیم فوتبال سایپا ایران منصوب شد و اولین مربی آلمانی تاریخ این باشگاه محسوب می‌شد.
لورانت تنها تا هفته ششم فصل در سایپا ماند و سپس استعفا داد. پس از آن به ترکیه رفت و هدایت کایزری‌اسپور را بر عهده گرفت. علی دایی پس از لورانت به عنوان مربی-بازیکن به سایپا آمد و در پایان فصل تیم را به قهرمانی لیگ رساند.
🔗 بیشتر بخوانید: خبر تلخ برای هواداران لیورپول؛ صلاح رفتنی شد_آینده
کارنامه بازیگری ورنر لورانت در فوتبال آلمان
ورنر لورانت متولد ۲۴ اکتبر ۱۹۴۸ در شهر مانهایم، از معروف‌ترین مدافعان دوره ۱۹۷۰ و اوایل ۱۹۸۰ در فوتبال آلمان غربی محسوب می‌شود. او کارنامه بازیگری خود را در تیم جوانان والدوف مانهایم آغاز کرد و در سال ۱۹۶۹ به تیم اول بوروسیا دورتموند پیوست. لورانت در دورتموند تا سال ۱۹۷۱ باقی ماند و در ۵۶ مسابقه حاضر شد و ۱۰ گل زد. سپس به شالکه ۰۴ انتقل یافت و در این تیم تا سال ۱۹۷۹ بازی کرد. او در ۲۳۱ مسابقه برای شالکه به میدان رفت و ۳۶ گل ثبت کرد که برای یک مدافع رقم قابل توجهی است. لورانت در سال ۱۹۷۹ به هانوفر ۹۶ پیوست و تا سال ۱۹۸۳ در این تیم بازی کرد. او در ۱۱۱ مسابقه برای هانوفر حاضر شد و ۱۸ گل زد. در مجموع لورانت در ۳۹۸ مسابقه در بوندسلیگا بازی کرد و ۶۴ گل زد که او را به یکی از پرگل‌ترین مدافعان تاریخ لیگ آلمان تبدیل می‌کند.
تجربیات مربیگری در آلمان و ترکیه قبل از مجیئ به ایران
پس از خداحافظی با فوتبال بازیگری، لورانت در سال ۱۹۸۳ کار مربیگری را در تیم‌های پایین‌دستی آلمان آغاز کرد. او ابتدا مربی تیم‌های جوانان و резерو شالکه بود و سپس به سرپرستی تیم‌های اینتracht تریر، روت فایس اوبرهاوزن، و اس‌وی الوینگن رفت. بزرگترین موفقیت او در سطح باشگاهی در آلمان، قهرمانی لیگ منطقه‌ای و صعود به لیگ دوم با الوینگن در سال ۱۹۹۴ بود. لورانت در سال ۱۹۹۶ به ترکیه رفت و مربی تیم‌های آلتای، آنتالیا اسپور، دنیزلی اسپور، و کایزری اسپور شد. او در ترکیه به دلیل سبک بازی سخت‌گیرانه و انضباطی‌اش شناخته می‌شد و توانست با بودجه‌های محدود نتایج قابل قبولی کسب کند. تجربه ترکیه او را برای چالش‌های فوتبال آسیایی آماده کرد.
🔗 بیشتر بخوانید: اولین اتفاق جوان جام جهانی ۲۰۲۶_آینده
مهمان کوتاه‌مدت در سایپا: چالش‌ها و استعفا
مجیء ورنر لورانت به سایپا در تابستان ۲۰۰۶ با حاشیه‌های زیادی همراه بود. باشگاه نارنجی‌پوش تهران که تازه از لیگ برتر ایران قهرمان شده بود، به دنبال یک مربی اروپایی با تجربه برای حفظ عنوان و حضور در لیگ قهرمانان آسیا بود. لورانت با قراردادی یک‌ساله و حقوق ماهانه حدود ۱۵ هزار یورو به ایران آمد. او از روز اول با مشکلات زبانی، فرهنگی و اداری روبرو شد. سیستم تمرینی آلمانی او که بر پایه دو تمرین در روز، تمرینات تاکتیکی طولانی و انضباط سخت است، با فرهنگ تمرینی ایرانیان هم‌سو نبود. بازیکنان سایپا عادت داشتند تمرینات سبک‌تر و کوتاه‌تر داشته باشند. لورانت در هفته‌های اول چند بازیکن را به دلیل عدم رعایت انضباط از تمرینات کنار گذاشت که باعث ناراحتی مدیران باشگاه شد. نتایج در هفته‌های اول بد نبود: یک برد، دو مساوی و یک باخت در چهار هفته اول. اما در هفته پنجم و ششم دو باخت متوالی در برابر پرسپولیس و سپاهان وضع را وخیم کرد. لورانت در جلسه هیات مدیره سایپا خطاب به مدیران گفت: «شما یک مربی آلمانی خواسته‌اید اما رفتار باشگاهی آلمانی ندارید. من نمی‌توانم در این شرایط کار کنم.» و استعفا داد. این استعفا تنها ۴۲ روز بعد از امضای قرارداد رخ داد.
علی دایی: از مربی-بازیکن تا قهرمانی تاریخی
پس از رفتن لورانت، سایپا در بحران قرار گرفت. فصل در نیمه اول بود و تیم در جدول میانی قرار داشت. مدیران باشگاه تصمیم گرفتند علی دایی، که چند ماه قبل به عنوان بازیکن به سایپا آمده بود، را به عنوان مربی-بازیکن منصوب کنند. دایی که سابقه مربیگری رسمی نداشت، چالش بزرگ را پذیرفت. او سبک مدیریت را تغییر داد: تمرینات را کوتاه‌تر کرد، با بازیکنان صمیمی‌تر شد، تاکید بر روانشناسی و انگیزه‌دهی گذاشت و تاکتیک‌ها را ساده‌تر کرد. دایی خود در میدان بازی می‌کرد و همزمان تیم را هدایت می‌کرد. نتایج بلافاصله تغییر کرد. سایپا در نیمه دوم فصل ۱۳ بازی کرد، ۹ برد، ۳ مساوی و تنها ۱ باخت داشت. تیم که در میانه فصل رتبه ۸ بود، در پایان فصل با ۵۹ امتیاز قهرمان شد. این قهرمانی دومین عنوان لیگ برتر برای سایپا و اولین قهرمانی دایی به عنوان مربی بود. دایی در آن فصل ۱۱ گل هم زد و هداف دوم تیم شد.
🔗 بیشتر بخوانید: ناکامی قلعه نویی و شاگردانش در شب کم فروغ ستارها_آینده
مقایسه سبک‌های لورانت و دایی: درس‌های فوتبال ایران
تجربه لورانت و دایی در سایپا در یک فصل، دو مدل متفاوت مدیریت فوتبال را نشان می‌دهد. لورانت نماد مدرسه اروپایی کلاسیک بود: سیستم‌محور، انضباطی، سخت‌گیر، و معتقد به اینکه بازیکن باید به سیستم تن بدهد. دایی نماد مدرسه بومی و مدرن بود: بازیکن‌محور، انعطاف‌پذیر، روان‌شناس، و معتقد به اینکه سیستم باید برای بازیکن ساخته شود. در فوتبال ایران که فرهنگ باشگاهی، زیرساخت‌ها و ожиданияه متفاوت از اروپا است، مدل دایی موفق‌تر بود. این درس برای باشگاه‌های ایرانی بود که استخدام مربی خارجی تنها با قرارداد و حقوق بالا کافی نیست؛ نیاز به بستر فرهنگی، صبر مدیران، و تطبیق سبک با واقعیات بومی است. لورانت بعدها در مصاحبه‌ای گفت: «من در ایران شکست نخوردم، من در سیستمی شکست خوردم که برای مربی خارجی طراحی نشده بود.»
سال‌های پایانی و درگذشت ورنر لورانت
پس از ترک سایپا، لورانت مجدداً به ترکیه رفت و تا سال ۲۰۰۸ مربی کایزری اسپور بود. سپس به آلمان بازگشت و در تیم‌های پایین‌دستی مانند اس‌وی الوینگن (دوباره)، اف‌سی ۰۸ همباخ، و تی‌اس‌وی شاتین کار کرد. او در سال ۲۰۱۲ به طور رسمی از مربیگری بازنشست شد اما تا آخرین روزها به عنوان مشاور فنی و تحلیل‌گر مسابقات برای شبکه‌های تلویزیونی آلمان فعالیت می‌کرد. لورانت در سال‌های اخیر زندگی آرامی در شهر مانهایم، شهر زادگاهش، می‌گذراند. او در مصاحبه‌های اخیر اظهار داشت که خاطرات ایران را با محبت به یاد می‌آورد و معتقد بود اگر وقت بیشتری داده می‌شد، می‌توانست تیم را به سطح بالاتر ببرد. ورنر لورانت در ۱۰ فوریه ۲۰۲۴ در سن ۷۵ سالگی پس از بیماری طولانی در بیمارستانی در مانهایم درگذشت. مراسم تشییع جنازه او به صورت خصوصی و در حضور خانواده، دوستان قدیمی از دوران شالکه و دورتموند، و نمایندگان فدراسیون فوتبال آلمان برگزار شد.
بازتاب درگذشت در فوتبال ایران و آلمان
خبر درگذشت لورانت در رسانه‌های ورزشی ایران و آلمان بازتاب گسترده‌ای داشت. فدراسیون فوتبال آلمان در بیانیه‌ای او را «یکی از شخصیت‌های برجسته فوتبال آلمان در دهه ۱۹۷۰» خواند. بوروسیا دورتموند و شالکه ۰۴ در شبکه‌های اجتماعی خود تسلیت گفتند و از خدمات او به یاد کردند. در ایران، باشگاه سایپا بیانیه‌ای صادر کرد و از «خدمات کوتاه اما ارزشمند» لورانت به عنوان اولین مربی آلمانی تاریخ باشگاه تشکر کرد. علی دایی در پیغام اینستاگرامی خود نوشت: «ورنر لورانت پیش‌گام ما بود. او دروازه را باز کرد تا مربی‌های اروپایی به ایران بیایند. تسلیت به خانواده و دوستانش.» بسیاری از بازیکنان سابق سایپا که در آن فصل با لورانت بودند، خاطراتی از سخت‌گیری‌های او، تمرینات صبح زود، و اصرار بر تکتیک‌های آلمانی به اشتراک گذاشتند. یکی از بازیکنان نوشت: «استاد لورانت سخت‌گیر بود اما عادلانه. ما جوان بودیم و نمی‌فهمیدیم چی می‌خواهد. الان می‌فهمیم می‌خواست ما را حرفه‌ای کند.»
میراث ورنر لورانت در فوتبال ایران
هرچند ورنر لورانت تنها ۴۲ روز در ایران ماند، اما حضور او نقطه عطفی در تاریخ استخدام مربی‌های خارجی در فوتبال ایران بود. قبل از او، مربی‌های برزیلی و شرق اروپایی رایج بودند. لورانت اولین آلمانی بود که به لیگ برتر ایران آمد. پس از او، مربی‌های آلمانی دیگری مانند رینر تسوبل (استقلال)، وینفرید شایفر (تیم ملی)، و برند شتایگ (تراکتور) به ایران آمدند. لورانت نشان داد که فوتبال آلمانی می‌تواند در ایران اثربخش باشد، به شرطی که زمان و صبر داده شود. سبک تمرینی او، تمرکز بر Bedingungsspiel (بازی شرطی)، فشارگذاری بالا، و سازماندهی دفاعی، بعدها توسط مربی‌های دیگر در ایران تقلید شد. لورانت همچنین نقش مهمی در انتقال فرهنگ تمرینی اروپایی به بازیکنان ایرانی ایفا کرد که برخی از آن‌ها بعدها مربی شدند. درگذشت او پایان یک دوره را در تاریخ فوتبال ایران و آلمان رقم می‌زند.