چالشهای نظمبخشی به کودکان و راهکارهای مؤثر برای والدین
نظم و انضباط از مولفههای اساسی زندگی اجتماعی و یادگیری مهارتهای جمعی است که آموزش آن باید از سالهای اول عمر آغاز شود. کودکان از حدود سه سالگی درک بهتری از این مفهوم پیدا میکنند، اما درک آنها از نظم با درک بزرگسالان متفاوت است. والدین اغلب از کودکان انتظار نظم داشتن دارند، اما این انتظار را بیشتر از طریق کلام نه عمل منتقل میکنند. قوانین انضباطی که حرکات کودک را بیش از حد کنترل میکنند، معمولا باعث خشم و خشمگینی در کودکان میشوند.
تأثیر فشار بیش از حد بر رفتار کودکان
اصرار افراطی بر نظم و امر و نهی مداوم، کودک را خسته میکند. کودکان که با رفتارهایی نظیر کتک زدن، فریاد کشیدن و تنبیههای بدنی روبرو میشوند، بیشتر دچار بینظمی میگردند. مشاهدات نشان داده که برخی کودکان با بینظمی و شلختگی به حساسیت بیش از حد والدینشان نسبت به نظم اعتراض میکنند.
تفاوت بینظمی در مدرسه و خانه
مفهوم بینظمی در محیط مدرسه و خانه تفاوتهای زیادی دارد. بینظمی در مدرسه بیشتر شامل گم کردن یا صدمه دیدن لوازم شخصی است، در حالی که در خانه بیشتر به نامرتب بودن اتاق کودک و پراکندگی اسباببازیها در نقاط مختلف خانه اشاره دارد.
ریشههای بینظمی در کودکان
بسیاری از والدین زمان دقیق آغاز بینظمی در کودکان خود را نمیدانند، اما ناخواسته عامل آغاز یا تقویت آن هستند. برای مثال وقتی والدین از کودک میخواهند اتاقش را مرتب کند، بدون دانستن ممکن است باعث بینظمی بیشتر شوند. نظم رفتاری آموختنی است که نیازمند صبر، حوصله و برنامهریزی است. کودکان وقتی در حال جمعآوری وسایلشان تحسین میشوند یا در خانههای منظم بزرگ میشوند، با الگوگیری به سمت نظم حرکت میکنند.

عوامل موثر بر بینظمی کودکان
کودکان از والدین تأثیر میپذیرند و رفتار آنها را تقلید میکنند. والدینی که خود اهمیتی به نظم نمیدهند، نباید از کودک خود انتظار مراعات نظم داشته باشند، زیرا کودک آنچه میبیند انجام میدهد نه آنچه میشنود. گاهی همسالان و خواهر و برادران بزرگتر نیز به عنوان الگو تأثیرگذارند. مراقبت بیش از حد از کودکان باعث وابستگی و لوس شدن آنها میشود، چرا که خود را ناتوان میدانند و انتظار دارند والدین کارهایشان را انجام دهند. والدینی که صبر آموزش ندارند و به جای کودک کارها را انجام میدهند، باعث میشوند کودک فرصت یادگیری را از دست بدهد و ترجیح دهد وظایفش را به دیگران بسپارد. مشکلات روحی و عاطفی نظیر افسردگی، استرس، بیشفعالی، طلاق والدین و مرگ نزدیکان نیز میتواند در بینظمی کودکان موثر باشد.

راهکارهای مؤثر برای نظمبخشی
والدین باید آرامش خود را حفظ کنند و با خشم و فریاد رفتار نکنند، بلکه منطقی عمل نمایند. باید ابتدا روش مرتب کردن را به کودکان آموزش دهند، سپس از آنها نظم بخواهند. پشتیبانی والدین در انجام کارها برای جذب کودکان به سمت نظم ضروری است. تشویقهای معنوی، کلامی و جوایز مادی کوچک میتواند انگیزهبخش باشد؛ مثلا وقتی کودک اتاقش را مرتب کرد، خوشحالی والدین را نشان دهند یا غذای محبوب برایش تهیه کنند.
والدین باید قاطعانه با قوانین خود رفتار کنند. اگر کودک اطاعت نکرد و والدین بلافاصله خود کار را انجام دهند، کودک میفهمد که قولها با عمل متفاوت است و مسئولیتپذیری در او شکل نمیگیرد. تقسیم کار بزرگ به بخشهای کوچکتر به کودکان کمک میکند راحتتر آغاز کنند؛ مثلا مرتب کردن اتاق را به جمعآوری آشغال، اسباببازیها و لباسها در زمانهای مجزا تقسیم بندی کنند. بیدار کردن حس همکاری و مسئولیت با واگذاری کارهای متناسب با سن، کودکان را به رفتار خودمختار و مسئولیتپذیر میکند. محرومیت از مزایا باید هوشمندانه و متناسب با سن باشد. تعیین ساعت برای بازی و یادآوری جمعآوری اسباببازی پس از پایان بازی، از راهکارهای موثر است.










