محققان اولین نشانه‌های آتش‌افروزی مرتبط با انسان را در غاری موسوم به واندرورک(Wonderwerk) یافتند. غار باستانی و دست‌نیافتنی واندرورک به علت منفعت گیری اولیه انسان از آن، دهه‌ها است که دقت دانشمندان را به خود جلب کرده است؛ اما یک مطالعه تازه، آثار قدیمی‌تری از آتش را در این مکان یافته است.

همانطور که نویسنده مهم این مطالعه از موزه ملی علوم طبیعی در مادرید اظهار داشت، این مطالعه‌ای است که برای ماقبل تاریخ جهانی زیاد مورد دقت است، چون به یکی از با اهمیت ترین موضوعات برای بشریت، یعنی آتش می‌پردازد.

محققان در یک مطالعه تازه که در مجله PLOS انتشار شده است، ۱۶۱ فسیل را با یک پروتکل سریع و غیرمخرب تازه، مبتنی بر تحریک باقی مانده استخوان با یک منبع انرژی خارجی به نام لومینسنس(luminescence) تجزیه و تحلیل کردند.

نویسندگان این مطالعه، این روش تازه را روی استخوان‌های حیوانات کوچکی که بخشی از ریمه‌ها یا باقی مانده هضم نشده و استفراغ شده طعمه پرندگان شکاری شبانه بودند، اعمال کردند.

این استخوان‌ها که با این ریمه‌های ۱.۸ میلیون سال قدمت مخلوط شده‌اند، نشانه‌هایی از سوختن را نشان خواهند داد. به این علت تیم پشت این مطالعه گمان می‌زند که از این ریمه‌ها برای روشن کردن آتش در غار واندرورک منفعت گیری شده است.

کشف قدیمی‌ترین استخوان‌های سوخته

این فسیل‌ها از پستانداران کوچکی بودند که محققان از دو لایه اغاز پلیستوسن در عمق ۳۰ متری کشف کردند. از آنجا که این مواد در این چنین لایه‌های عمیقی یافت شدند، محققان ناچار بودند فکر کنند که سوزاندنِ اتفاقی، غیرممکن بوده است.

این حیوانات انگارً از طریق فعالیت جغدها که به ریمه‌های جغد اشاره دارد، به داخل غار سرگردان شده‌اند. این ریمه‌ها در طول هزاران سال روی هم انباشته شده‌اند و نشانه‌هایی از سوختن را نشان خواهند داد.

مطابق گزارش پایگاه Archaeology News، این تکنیک تحلیلی تازه هرگونه تغییری را در استخوان‌ها که ناشی از گرما باشد، شناسایی کرد و نتایج را با استخوان‌های مدرن و این چنین مواد عصر برنز از مکانی دیگر بازدید متقابل کرد و محققان توانستند تشخیص دهند که این استخوان‌های فسیلی، سوخته شده‌اند.

آنها نه تنها سوخته بودند، بلکه الگوی آنها نشان می‌داد عمل آتش‌افروزی به مرور زمان و در تکه‌های خاصی از غار رخ داده است، به این علت یک اتفاقات محلی چندین دفعه و چندین دفعه اتفاق افتاده است.

علاوه بر این، مواد مورد او گفت و گو در کنار ابزارها و دیگر باقی مانده حیوانات قرار داشتند که مشخص می کند هومو ارکتوس‌ها(Homo erectus) انسان‌های اولیه‌ای بوده‌اند که با آتش کار می‌کرده‌اند.

سوال این است که انسان‌ها چه وقتی یاد گرفتند آتش را کنترل کنند؟ این مطالعه به یک لحظه محوری در تاریخ بشر، اگر نگوییم طلوع تمدن و فناوری، می‌پردازد. منفعت گیری از آتش، گسترش انسانی را پیش برد. در این برهه از تاریخ، محققان نتوانسته‌اند هیچ مدرکی اشکار کنند که نشان دهد انسان‌ها می‌توانستند خودشان آتش درست کنند.

به طور سنتی، قدیمی‌ترین آتش‌ها نتیجه منفعت‌برداری از آتش‌های طبیعی می باشند، اما این مطالعه تازه، حرکت جدیدی را به این ترکیب اضافه می‌کند و مشخص می کند که این یک عمل منفعلانه نبوده، بلکه به عمد بوده است.

به نظر نمی‌رسد که آنها این آتش‌ها را در غار روشن کرده باشند، بلکه آنها را از بیرون غار، با مشعل به داخل غار آورده‌اند.

اکنون، اگرچه این مطالعه شواهد شوق‌انگیزی را اراعه می‌دهد که احتمالا انسان‌ها در آن زمان قادر به کنترل آتش بوده‌اند، مطابق حرف های محققان، قبل از این مطالعه، هیچ آتش‌سوزی مربوط به فعالیت انسانی با این چنین قدمتی شناسایی نشده می بود.

با این حال، زمان اولین یادگیری کنترل آتش توسط انسان‌ها تا این مدت یکی از او گفت و گو‌برانگیزترین سوالات است. اکنون این را می‌دانیم که ما حتی سریعتر از آنچه که فکر می‌کردیم، با آتش کار می‌کردیم.