اما متخصصان تغذیه هشدار خواهند داد که این وعده‌ پرچرب و دیرهضم می‌تواند اعتدال متابولیک بدنِ روزه‌دار را بر هم بزند و پیامدهای سنگینی برای سلامت داشته باشد.

یک وعده غذایی با ۲۸۰۰ کیلو کالری!

کله‌پاچه، یکی از غذاهای اصیل و محبوب ایرانی است که با خاطره‌ی جمعه‌های سرد و صبح‌های زمستانی گره خورده است. اما در ماه رمضان، قرار دادن این چنین غذای پرکالری و چرب در قولی افطار، محل او گفت و گو است.

دکتر مهسا کاظمی، متخصص تغذیه و رژیم‌درمانی می‌گوید: «بدن‌ فرد روزه‌دار سپس از چندین ساعت گرسنگی، در حالت کم شدن قند خون و افت ترشح آنزیم‌های گوارشی قرار دارد. در این شرایط هنگامی غذایی همانند کله‌پاچه مصرف می‌شود، سیستم گوارشی با سختی بسیاری مواجه می‌شود و امکان پذیر جهت سنگینی معده، رفلاکس یا حتی افزایش ناگهانی چربی خون شود.»

بر پایه پژوهش‌های تازه انتشاریافته در نشریات تغذیه بالینی، مصرف غذاهای چرب و سنگین بلافاصله سپس از روزه‌داری علتافزایش ترشح انسولین و چربی خون (تری‌گلیسرید) می‌شود؛ تغییری که به‌اختصاصی در افراد دارای اضافه وزن یا مبتلایان به سختی و چربی بالا خطرناک است.

به حرف هایٔ دکتر کاظمی، افطار باید با غذاهای سبک و قابل‌هضم همانند خرما، آب ولرم، مقداری نان سبوس‌دار و مواد پروتئینی کم‌چرب اغاز شود و در صورت تمایل به مصرف غذای سنتی، بهتر است کله‌پاچه در قولی سحری یا روزهای عادی (غیر از ماه رمضان) میل شود.

با این حال، برخی کارشناسان باور دارند که اگر فردی به مصرف کله‌پاچه عادت دارد و دستگاه گوارش سالمی هم دارد، محدودیت مطلقی برایش وجود ندارد. دکتر کاظمی هم این رویکرد را قبول می‌کند اما هشدار می‌دهد: «مصرف گهگاه و کنترل‌شده‌ی کله‌پاچه در شرایطی که بعدش فعالیت بدنی مناسب و کنترل مصرف چربی در دیگر قولها انجام شود، بلامانع است. اما نباید فراموش کنیم که هر وعده کله‌پاچه نزدیک به ۱۸۰۰ تا ۲۵۰۰ کیلوکالری انرژی دارد؛ یعنی معادل چند وعده کامل غذایی.»

این متخصص تغذیه در صحبتش به افراد مسن و افراد دارای بیماری‌های عرصه‌ای اشاره می‌کند و می‌گوید: «برای افراد مسن یا افرادی که بیماری‌های عرصه‌ای همانند دیابت، سختی خون بالا یا چربی خون بالا دارند، مصرف کله‌پاچه در ایام روزه‌داری اکیداً پیشنهاد نمی‌شود. دلیلش هم مقدار زیاد بالای چربی اشباع، کلسترول و نمک در کله‌پاچه است که می‌تواند به شدت علتافزایش ناپایدار قند، سختی و چربی خون شده و خطرات جدی برای سلامت قلب، عروق و دیگر اندام‌ها به همراه داشته باشد. در این گروه‌ها، برتری با نگه داری سلامت و پرهیز از مصرف مواد غذایی پرخطر است.»

قرص چربی خون، مشکل را حل نمی‌کند

زیاد از افراد ـ حتی افرادی که داروی چربی خون مصرف نمی‌کنند ـ اعتقاد دارند که می‌توان کله‌پاچه را با خیال راحت خورد و بعدش یک قرص کنترل‌کننده‌ی چربی خون مصرف کرد تا خطری بدن را تهدید نکند اما متخصصان به هیچ وجه این نوشته را پیشنهاد نمی‌کنند و می‌گویند خوردن قرص چربی خون بعد از مصرف کله‌پاچه، نه تنها راهکار مناسبی برای جلوگیری از افزایش چربی خون نیست، بلکه خطرات بالقوه‌ای دارد.

دکتر کاظمی در این عرصه می‌گوید: «قرص‌های چربی خون برای تنظیم سطح چربی در طویل مدت تجویز خواهد شد و تاثییر سریع و لحظه‌ای برای خنثی کردن چربی بالای یک وعده غذایی سنگین ندارند. مسئله مهم دیگر این است که حتی با مصرف قرص، بدن هم چنان ناچار است حجم بالایی از چربی و کلسترول را پردازش کند که همین می‌تواند سختی بسیاری به کبد، کلیه‌ها و سیستم قلبی عروقی داخل کند.»

به حرف های این پزشک، «این کار این چنین برای افراد مسن یا افرادی که بیماری‌های عرصه‌ای (دیابت، سختی خون، چربی خون بالا) دارند، می‌تواند زیاد خطرناک باشد و تبدیل نوسانات شدید در قند و سختی خون شود.

به بدن‌تان شوک چربی ندهید

در کنار مسائل تغذیه‌ای، عامل فرهنگی و احساسی نیز در انتخاب این غذا نقش دارد؛ برای تعداد بسیاری، کله‌پاچه بخشی از خاطره‌ی افطارهای خانوادگی است. با این حال، شاخص سلامت نه در حس رضایت موقت، بلکه در نگه داری اعتدال و میانه‌روی است.

کله‌پاچه گرچه یک غذای سنتی زیاد خوش‌طعم از نظر زیاد از ایرانی‌ها است، اما مصرفش در وعده افطار باید استثنا باشد، نه عادت. بدن فرد روزه‌دار سپس از یک روز پرهیز، زیاد تر از هر چیز به غذایی آرام، سبک و مغذی نیاز دارد ـ نه شوک چربی و کلسترول.