مطابق اظهار رسمی سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها، در مرحله ۱۷۵ یعنی شهریورماه، یارانه دهک‌های اول تا سوم به ازای هر عضو خانوار ۴۰۰ هزار تومان و برای دهک‌های چهارم تا نهم ۳۰۰ هزار تومان واریز شد. در این بین، ۴۳ میلیون و ۷۴۱ هزار و ۲۷۴ نفر در دهک‌های چهارم تا نهم مشمول دریافت یارانه بودند؛ آماری که نسبت به آخر مردادماه نشان‌دهنده حذف ۲ میلیون و ۸۳۵ هزار و ۵۷ نفر از فهرست یارانه‌بگیران است. قیاس با آخر خردادماه نیز بیانگر حذف ۵ میلیون و ۹۰۲ هزار و ۲۵۱ نفر از دریافت یارانه نقدی در سه ماه است؛ به عبارتی، نزدیک به ۶ میلیون نفر تنها در یک فصل از دریافت یارانه نقدی کنار گذاشته شدند.

ملاک حذف یارانه بگیران چیست؟

این در حالی است که تعداد بسیاری از حذف‌شدگان، از چرایی حذف خود بی‌خبر مانده‌اند و پاسخی روشن از متولیان دریافت نکرده‌اند. مدتی قبل، حسن نوروزی، مدیرعامل سازمان هدفمندی یارانه‌ها، معیار مهم حذف را «درآمد ماهانه بیشتر از ۱۰ میلیون تومان هر فرد بعد از کسر اجاره‌بها» دانسته و پافشاری کرده می بود که همه حذف‌شدگان در دهک دهم و صدک‌های ابتدایی آن قرار دارند. او این چنین مدعی شد که فرآیند ورود و خروج افراد، مستمر است و روزانه نزدیک به ۱۰ تا ۱۲ هزار تحول در ساختار خانوارها ثبت می‌شود.

با این حال، اظهارات میدری وزیر رفاه عکس فرد دیگر عمل دولت برای حذف میلیونی یارانه بگیران را مشخص می کند. میدری در مردادماه اظهار کرده می بود که حذف یارانه نقدی سه دهک بالا (معادل ۱۸ میلیون نفر) تا آخر شهریور نهایی خواهد شد و پیش از قطع یارانه نیز به خانوارهای مشمول خبر داده می‌شود. اما بازدید آمار مشخص می کند که در تابستان تنها نزدیک به ۶ میلیون نفر حذف شده‌اند و هم چنان بیشتر از ۱۱ میلیون نفر در سه دهک بالای درآمدی باقی مانده‌اند. روندی که پیش‌بینی می‌شود در مهرماه و ماه‌های سپس نیز ادامه یابد.

معیارهای مبهم و ناعادلانه

وزارت رفاه در توضیح ملاک‌های حذف، هم چنان بر شاخص «درآمد ۱۰ میلیون تومانی» پافشاری دارد؛ معیاری که نه‌تنها با شرایط واقعی اقتصاد ایران همخوانی ندارد، بلکه به‌نحوه آشکاری ناعادلانه است. این رقم معادل روزانه ۳۳۳ هزار تومان است؛ رقمی که حتی پاسخگوی یک وعده غذایی در کلان‌شهرها نیست.

افزون بر این، داده‌های مورد استناد وزارت رفاه مربوط به اسفند ۱۴۰۳ است؛ داده‌هایی قدیمی که در شرایط تورمی امروز، عملاً بی‌اعتبار شده‌اند. منفعت گیری از این چنین اطلاعاتی برای شناسایی دهک‌ها، نتیجه‌ای جز خطای آشکار ندارد. نمونه آن، خانوارهایی است که تنها به علت وام اجاره مسکن یا سفر کاری سال‌های قبل به خارج از سرزمین، در فهرست پردرآمدها جای گرفته‌اند.

پیش‌تر معیارهایی همانند مالکیت ملک بالای ۳۵ میلیارد تومان، خودروی لوکس بیشتر از ۳ میلیارد تومان، تراکنش‌های غیرمتعارف و سفرهای خارجی مکرر نقل می بود؛ اما به‌یک‌باره همه این شاخص‌ها کنار گذاشته شد و «درآمد ۱۰ میلیون تومانی» به‌گفتن مرز حذف معارفه شد.

مطالبه جدی از وزارت رفاه

ابهام و تناقض در شاخص‌های حذف یارانه‌ها، صدای تعداد بسیاری از مردم را بلند کرده است. سوال اساسی اینجاست که در شرایط جهش روزانه نرخ ارز و کالاهای اساسی، چطور می‌توان درآمد ۱۰ میلیون تومانی را معیار دهک‌بندی بالا معارفه کرد؟

اکنون انتظار می‌رود وزارت رفاه به‌جای نهان‌کاری، به اعتراضات مردم جواب دهد و درمورد چرایی و چگونگی این حذف‌ها شفاف‌سازی کند؛ چراکه حذف یارانه بدون ملاک‌های واقعی و عادلانه، چیزی جز بی‌اعتمادی اجتماعی و سختی معیشتی مضاعف برای خانوارهای ایرانی به همراه نخواهد داشت.