به حرف های آن‌ها، با وجود پافشاری مکرر مسئولان سازمان اداری و استخدامی مبنی بر «عدم وجود سقف و محدودیت در جذب نخبگان»، کم نبودند داوطلبانی که در فراخوان سوم جذب نخبگان دستگاه‌های اجرایی، بعد از گذراندن همه مرحله های برسی و کسب تأییدیه‌های ملزوم، به علت «نبوده است ظرفیت استخدامی» از فرآیند کنار گذاشته شدند. 

رضا یکی از متقاضیان  در این باره توضیح می‌دهد: از همان ابتدا همه مدارک ما چندین بار بازدید شد، در کارگروه‌های دانشگاهی و علمی قبول گرفتیم، در کانون‌های برسی وزارتخانه‌ها هم موفق شدیم حد نصاب‌ها را کسب کنیم. اما در نهایت در سامانه نوشتند به علت نبوده است ظرفیت رد شدید. این تصمیم درست خلاف سخنان رسمی مسئولان می بود که می‌انها گفتند هیچ محدودیتی برای جذب نخبگان وجود ندارد. 

چرا ظرفیت‌های وعده داده‌شده، ناپدید شدند؟

یکی دیگر از معترضان نخبه می‌گوید: «به ما حرف های شد ظرفیت استخدامی وجود ندارد. در حالی که در رسانه‌ها و مصاحبه‌ها پافشاری کرده بودند هر تعداد نخبه معارفه شود، کد شغلی برای او تعریف می‌کنیم. اکنون سوال این است که این تناقض از کجا ناشی می‌شود و چرا ظرفیت‌های وعده داده‌شده ناپدید شدند؟» 

ایمیل‌ بنیاد نخبگان به داوطلبان: در فراخوان‌های بعدی شرکت کنید

این گروه از داوطلبان که شمارشان به حرف های خودشان دست‌کم  صد نفر است، طی ماه‌های قبل چندین دفعه با بنیاد ملی نخبگان و سازمان اداری و استخدامی مکاتبه کرده‌اند. جواب دریافتی اما زیاد تر به یک عذرخواهی رسمی همانند بوده است. در یکی از ایمیل‌های ارسالی از سوی مسئولان بنیاد ملی نخبگان آمده: «به علت محدودیت ظرفیت کدهای شغلی از طرف سازمان اداری و استخدامی، امکان جذب فراهم نشد و متقاضیان می‌توانند در فراخوان‌های بعدی شرکت کنند.» 

متقاضیان اما این توضیح را قانع‌کننده نمی‌دانند. به حرف های آنان، این رویکرد جهت اتلاف زمان، افت انگیزه و حتی دلسردی از ادامه مسیر حرفه‌ای شده است. آنچه بیشتر از همه معترضان را آزرده کرده، ۱۸ ماه وقتی است که صرف این فرآیند شده؛ وقتی که می‌توانست برای تعداد بسیاری از آنان به معنی ورود به بازار کار و اغاز فعالیت‌های پژوهشی باشد. 

اعتمادمان به قولهای رسمی  خدشه‌دار شده است

یکی از داوطلبان می‌گوید: «ارزشمندترین اندوخته یک جوان زمان است. ما یک سال و نیم چشم به راه ماندیم، مرحله های سختی را پشت سر گذاشتیم و اکنون باید مجدد همه چیز را از نو اغاز کنیم. این اتفاق انگیزه ما را از بین برده و اعتمادمان به قولهای رسمی را خدشه‌دار کرده است.» 

منیره یکی از نخبگان علمی سرزمین با سابقه تحصیلی و پژوهشی قابل دقت، نسبت به روال جذب در دستگاه‌های اجرایی گله های دارد. وی که دکترای شیمی و پسادکترای بیوتکنولوژی دارویی دارد و از سهمیه سرآمدان علمی معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری منفعت‌مند بوده، می‌گوید: در فرآیند جذب نخبگان برای دبیری شیمی، با وجود کسب حد نصاب امتیاز در کانون برسی، تنها یکی از سه برتری شغلی‌اش بازدید شد و در نهایت نیز به علت «عدم ظرفیت» نتیجه‌ای حاصل نشد. 

نبوده است شفافیت در فرایند برسی‌ها و دلسردی نخبگان

به حرف های وی، این در حالی است که بر پایه دستورالعمل‌ها، باید بعد از کسب حد نصاب، فرد به دستگاه وابسته معارفه شود و کارنامه‌ای از امتیازها نیز اراعه گردد، اما هیچ‌یک از این موارد اجرا نشده است. او پافشاری می‌کند که طویل شدن این فرآیند، نبوده است شفافیت در فرآیندها و اعمال معیارهایی همانند شرط بومی بودن، جهت دلسردی نخبگان شده است. 

هنگامی منِ نخبه را نمی‌ببیند، واقعا معیار نخبگی چیست؟!

زهرا، یکی دیگر از پژوهشگران باسابقه سرزمین که فارغ‌التحصیل دکترای دانشگاه تهران است، با اشاره به این که حتی به گفتن پژوهشگر برتر از سوی وزارتخانه‌ها و سازمان‌های گوناگون انتخاب شده، می‌گوید: «اگر فردی با این چنین کارنامه‌ای به گفتن نخبه شناخته نشود، معیار نخبگی چیست؟».

او پافشاری می‌کند که با وجود داشتن چندین اختراع در حال ثبت و فعالیت‌های گسترده علمی و صنعتی در سرزمین، تنها به علت «عدم ظرفیت» از مسیر جذب کنار گذاشته شده است. 

وی با انتقاد از نبوده است شفافیت در فرایند برسی افزود: «انتظار ما این است که معیارها روشن و قابل قیاس باشد. اگر فرد فرد دیگر در همان برتری شغلی پذیرفته شده، باید اشکار شود چه امتیاز یا برتری نسبت به ما داشته است تا حس عدل برقرار شود».

مسئولان در روندهای جذب نخبگان بازنگری کنند

این پژوهشگر در آخر ابراز امیدواری کرد که مسئولان با بازنگری در روندهای جذب نخبگان، شرایطی عادلانه‌تر فراهم کنند و مانع از دلسردی متخصصانی شوند که تصمیم گرفته‌اند در ایران بمانند و برای پیشرفت سرزمین تلاش کنند. 

محمود، یکی دیگر از این متقاضیان می‌گوید: «ما بعد از ۱۸ ماه استرس و انتظار، همه مرحله های و فیلترهایی را که بنیاد نخبگان تعیین کرده می بود، پشت سر گذاشتیم و حدنصاب‌های ملزوم را به دست آوردیم، اما در نهایت با یک جمله ساده مبنی بر نبوده است ظرفیت، از مطرح کنار گذاشته شدیم». 

او با اشاره به نامه‌نگاری‌ها و تماس‌های مکرر با مسئولان بنیاد ملی نخبگان افزود: «چندین دفعه به رئیس، قائم‌مقام و معاونان بنیاد نامه زده‌ایم، اما کارشناسان به جای جواب روشن، تنها ما را به فراخوان بعدی موکول می‌کنند.»

خودداری بنیاد ملی نخبگان  از صدور «گواهی برگزیدگی»

به حرف های این متقاضی، بنیاد ملی نخبگان حتی از صدور «گواهی برگزیدگی» که در بند ۷ ماده ۲ روشنامه مطرح پیش‌بینی شده، خودداری کرده است. او در ادامه گفت: «همه جواب‌هایی که تا بحال گرفته‌ایم شفاهی بوده و هیچ جواب مکتوبی دریافت نکرده‌ایم. این در حالی است که مطابق مقررات، دست‌کم انتظار داشتیم بعد از پیروزی در مرحله های گوناگون، این چنین گواهی‌ای برایمان صادر شود.»

وحید، متقاضی فرد دیگر است که  می‌گوید: «در دفترچه فراخوان هر فرد می‌توانست سه کد شغلی انتخاب کند، اما در مرحله کارگروه شناسایی این حق به یک کد محدود شد. در نتیجه تعداد بسیاری از ما تنها در یکی از برتری‌هایمان بازدید شدیم، در حالی که داوطلبانی با امتیاز پایین‌تر در برتری‌های دیگر پذیرفته شدند. این نوشته آشکارا با دفترچه و آیین‌نامه مغایرت دارد». 

کارنامه و توضیحی در رابطه نحوه امتیازدهی داده نشد

او اضافه می‌کند: «مشکل دیگر، نبوده است شفافیت در اظهار امتیازات است. نه کارنامه‌ای به متقاضی داده می‌شود و نه توضیحی در رابطه نحوه امتیازدهی اراعه می‌شود.»

این متقاضیان این چنین به مشکلات حقوقی و آیین‌نامه‌ای اشاره می‌کنند: «مطابق مقررات، افرادی که در تجمیع امتیازات کارگروه و کانون برسی پذیرفته خواهد شد، باید تا دو سال امکان منفعت گیری از این امتیاز در دیگر فراخوان‌ها را داشته باشند. اما اکنون بنیاد ملی نخبگان نه تنها گواهی برگزیدگی صادر نمی‌کند، بلکه ما را ناچار می‌سازد مجدد در فراخوان چهارم ثبت‌نام کنیم؛ در حالی که این دو سال زمان و بخشی از مدارک ما از اعتبار امتیازی خارج شده است.»

تعداد بسیاری از  متقاضیان با جمله «عدم وجود ظرفیت» روبه رو شده‌اند

 به حرف های شهین یکی دیگر از متقاضیان فراخوان سوم، این مطرح که قرار می بود ظرف ۶ ماه به نتیجه برسد، بیشتر از ۱۸ ماه به طول انجامیده و در نهایت تعداد بسیاری از  متقاضیان با جمله «عدم وجود ظرفیت» روبه رو شده‌اند. 

او افزود: «مسئولان بنیاد در تماس‌های تلفنی حاضر به اظهار نمرات و امتیازات ما نشدند و فقطً جواب‌های تکراری همانند «به فراخوان بعدی مراجعه کنید» را تکرار می‌کنند. این در حالی است  که رییس سازمان اداری استخدامی از  جذب بدون محدودیت نخبگان سخن حرف های می بود. به این علت ما هم چنان نمی‌دانیم مشکل مهم از کجا نشأت می‌گیرد». 

احترام به نخبگان با شفاف‌سازی در خصوص امتیازات و نتایج

این پژوهشگر پافشاری می‌کند: «کمترین احترامی که می‌توان به متقاضیان این مطرح گذاشت، شفاف‌سازی در خصوص امتیازات و نتایج است. هنگامی فردی بیشتر از یک سال و نیم زمان، انرژی و اعتبار علمی خود را صرف کرده و همه مرحله های دشوار را با پیروزی پشت سر گذاشته، شنیدن یک جمله کلیشه‌ای مبنی بر نبوده است ظرفیت، بی‌عدالتی آشکار است.»

باربد  از شرکت‌کنندگان سومین فراخوان جذب در دستگاه‌های اجرایی بنیاد ملی نخبگان می گوید  با وجود طی کردن همه مرحله های و کسب حد نصاب در کانون برسی، در نهایت به بهانه‌هایی همانند «وجود افراد نیرومندتر» یا «بومی نبودن» از ادامه مسیر بازمانده است. 

 ابتدا حالت من «برگزیده» ثبت شد، اما ساعاتی سپس «رد شده» اظهار شد!

او افزود: «در فراخوان سوم سه برتری شغلی انتخاب کرده بودم، اما برخلاف دفترچه که پافشاری بر بازدید همه برتری‌ها داشت، تنها برتری دوم من بازدید شد. در کانون برسی نیز ابتدا حالت من «برگزیده» ثبت شد، اما ساعاتی سپس تحول کرد و «رد شده» اظهار شد. در جواب هم حرف های شد چون افراد نیرومندتر در همان کد شغلی بودند، شما انتخاب نشدید؛ در حالی که برخی دیگر از متقاضیان جواب‌های متغیری همانند «بومی نبودن» شنیده‌اند.»

به حرف های‌ی این متقاضیان در دفترچه فراخوان سوم بیشتر از سه هزار کد شغلی در دستگاه‌های اجرایی تعریف شده می بود. اما تعداد متقاضیانی که به مرحله کانون برسی رسیده اند، تنها نزدیک به هزار و ۳۰۰ نفر بوده اند. آن‌ها اعتقاد دارند اگر هر سه انتخاب شغلی آن‌ها برسی می‌شد، باید در بین این سه هزار شغل تعریف شده، جذب می‌شدند و عملا بر پایه این رقم های، عدم ظرفیت شغلی بی‌معنی خواهد می بود. به حرف های آنان، این اتفاق امید و مطمعن به قولهای رسمی را خدشه‌دار کرده است.

پرونده فراخوان سوم جذب نخبگان مشخص می کند که بین سخنان مسئولان و توانایی عملی متقاضیان فاصله‌ای دیدنی وجود دارد. این تناقض، امروز صدها نخبه جوان را در موقعیت بلاتکلیفی قرار داده است. سوال مهم هم چنان باقی است: اگر واقعاً محدودیتی در جذب نخبگان وجود ندارد، چرا صدها نفر بعد از طی همه مرحله های و دریافت تأییدیه‌ها، فقطً به علت نبوده است ظرفیت از مسیر کنار گذاشته شدند؟

جواب قائم مقام بنیاد ملی نخبگان به متقاضیانِ معترض

«سعید خدایگان» قائم مقام بنیاد ملی نخبگان  در این باره گفت: در بهمن ماه ۱۴۰۲ فراخوان سوم جذب در دستگاه‌های اجرایی برگزار شد. در این فراخوان نزدیک به ۳۸ هزار نفر ثبت‌نام کردند. وقتی که دولت تازه از شهریورماه کار خود را اغاز کرد، این دوستان پیش‌تر در بهمن‌ماه ثبت‌نام کرده بودند. تا شهریور بازدید‌ها تقریباً انجام نشده می بود. در واقع نزدیک به هفت ماه این افراد معطل بودند، نه این که هیچ کاری صورت نگرفته باشد، اما جمع‌بندی نهایی انجام نشده می بود. 

نزدیک به ۲۳ هزار نفر حدنصاب اولیه را کسب کردند

او همین طور گفت: به این علت با نزدیک به ۳۸ هزار متقاضی روبه رو بودیم که می‌بایست پرونده آن‌ها در چند مرحله بازدید می‌شد. مرحله نخست، بازدید مقداری پرونده می بود که شرایط عمومی و امتیازی آن‌ها بازدید شد. بعد از غربال اولیه، نزدیک به ۲۳ هزار نفر حدنصاب اولیه را کسب کردند. 

نزدیک به ۱۴ هزار و ۸۵۰ نفر امتیاز ملزوم را به دست نیاوردند

او اضافه کرد: سپس، پرونده این افراد به طور دقیق‌تر بازدید شد و با محاسبه امتیازات، نزدیک به ۱۴ هزار و ۸۵۰ نفر امتیاز ملزوم را به دست نیاوردند. در نتیجه نزدیک به ۶ هزار نفر به مرحله بازدید پرونده داخل شدند. این ۶ هزار نفر در کارگروه‌های تخصصی مورد بازدید قرار گرفتند. در این کارگروه‌ها، حداقل سه استاد مشابه با تخصص متقاضی، پرونده  متقاضی را بازدید می‌کردند. هر متقاضی نیز سه کد شغل انتخاب کرده می بود. 

۱۳۵۷ نفر به مرحله کانون برسی راه یافتند

خدایگان متذکر شد: یکی از بازدید‌هایی که در کارگروه تخصصی انجام می‌شود، این است که آیا کد رشته و تخصص فرد با انتخاب‌های شغلی او سازگار است یا خیر. برخلاف مرحله قبل که به طور مقداری و امتیازی بازدید شد، این مرحله به طور کیفی انتخاب‌های هر فرد بازدید شد که نهایتاً ۱۳۵۷ نفر به مرحله کانون برسی راه یافتند. 

او افزود: در کانون برسی، ۷۰ درصد امتیاز فرد از ترکیب بازدید مقداری و کیفی پرونده در کارگروه تخصصی است. افراد بر پایه لیاقت‌های عمومی مشابه با رشته‌هایی که انتخاب کرده بودند به کانون برسی معارفه شدند. این چنین در کانون برسی، لیاقت‌های عمومی افراد با راه حلهای همانند‌سازی‌شده و تست‌های حضوری بر پایه استانداردهای جهانی برسی شد. در نهایت، برخی افراد رد شدند و برخی قبول شدند. 

برخی متقاضیان  با وجود تایید در  کانون برسی به علت  «افتظرفیت»  به دستگاه معارفه نشدند

قائم مقام بنیاد ملی نخبگان تصریح کرد: بعد از این مرحله های، سه برابر ظرفیت آنچه که در دفترچه می بود، به دستگاه‌ها معارفه شدند. اما برخی افراد، با این که هم در کارگروه تخصصی و هم در کانون برسی قبول شده بودند، به دستگاه معارفه نشدند. علت این کار افتظرفیت در مقصد می بود. برای مثالً اگر دستگاهی سه نفر نیاز داشت، ما باید ۹ نفر معارفه می‌کردیم، اما تعداد افراد واجد شرایط بیشتر از این می بود؛ در نتیجه تعدادی معارفه نشدند. 

۳۰ درصد نهایی امتیاز پذیرفته‌شدگان در اختیار دستگاه‌ها است

او اصرار کرد: همه تلاش ما این است که این افراد که از نظر علمی و عمومی لیاقت دارند و فقط به علت افتظرفیت رد شده‌اند، مجدد در صورت تشکیل ظرفیت تازه به دستگاه‌ها معارفه شوند. چراکه ۳۰ درصد نهایی امتیاز در اختیار دستگاه‌ها است و امکان پذیر فردی در آن مرحله انصراف دهد یا رد شود. در این حالت، جاهای خالی باقی می‌ماند و ما این افراد را مجدداً معارفه می کنیم. 

او گفت: این چنین، تلاش می‌کنیم اگر ظرفیت‌های جذب جدیدی باز شد، این افراد که همه مرحله های را گذرانده‌اند، در آن جایابی شوند. اکنون نیز در حال انجام همین کار هستیم و به متقاضیانی که مراجعه کرده‌اند، حرف های‌ایم که تصمیم داریم آن‌ها را با وجود زمان‌هایی که صرف کرده‌اند، در زمان‌های بعدی جایابی کنیم. 

خدایگان یادآور شد: یقیناً این قضیه نیازمند همکاری سازمان اداری و استخدامی، سازمان برنامه و بودجه و دستگاه‌های اجرایی است تا ظرفیت‌های حاضر را اظهار کنند. در این صورت می‌توانیم هم از نیروهای واجد شرایط جاری منفعت گیری کنیم و هم در فراخوان‌های بعدی (همانند فراخوان چهارم) از ظرفیت‌های بالاتر منفعت‌مند شویم. 

بنیاد ملی نخبگان هم‌نظر با متقاضیانِ معترض است

او اشاره کرد: بنیاد ملی نخبگان نیز هم‌نظر با این متقاضیان است، و این رد شدن از سمت بنیاد نیست بلکه بخشی از آن بر پایه روشنامه و دفترچه است و بخشی دیگر نیز ناشی از محدودیت ظرفیت است. در حال رایزنی با دستگاه‌های گوناگون هستیم تا امکان تشکیل ظرفیت تازه برای این افراد فراهم شود. 

وی در  عکس العمل به نظر متقاضیانِ معترض مبنی بر این که آنهایی که در فراخوان سوم از مرحله کانون برسی گذر کرده‌اند،  برای شرکت در فراخوان چهارم  شرایطی برای آن‌ها فراهم می‌شود که مجددا ناچار نباشند همه مرحله های را از اول طی کنند؟ او گفت: این نظر خوبی است، چون هم هزینه‌های وقتی و مالی برای طرفین افت می‌یابد و هم روال تسهیل می‌شود. یقیناً، این کار نیازمند هماهنگی و تصویب قانونی از سوی سازمان اداری و استخدامی و سازمان برنامه و بودجه است.

قائم مقام بنیاد ملی نخبگان افزود: اگر این مصوبه گرفته شود، حتماً آن را پیاده‌سازی می کنیم. به هر حال، مقصد ما مراعات عدل عمومی و منفعت گیری از شایستگان علمی و عمومی در مختصر‌ترین زمان و با کمترین هزینه است. در پی تحقق این کار هم از طریق نظر اولیه از سوی بنیاد و هم این نظر نقل شده از سوی متقاضیان، خواهیم می بود.