سونامی حذف یارانه ها/ حرکت دولت روی طناب/ پزشکیان از بعد بحران بر می آید؟_آینده

به گزارش خبر سریع، اخبار گوناگون حاکی از آن است که قرار است به زودی ناظر یک سونامی در روال پرداخت یارانه های نقدی باشیم. در مردادماه حدودا 3 میلیون از افرادی که یارانه نقدی می گرفتند از سبد یارانه بگیران حذف شدند. با این حال، شواهد گویای این است که قرار است افراد بیشتری از این سبد حذف شوند.

چندی پیش احمد میدری وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی از تصمیم دولت برای اجرای قانون بودجه امسال برای حذف سه دهک بالای درآمدی از حذف یارانه بگیران خبر داد. هفته قبل نیز حسن نوروزی رئیس سازمان هدفمندی یارانه ‌ها او گفت که ۱۸ میلیون نفر تا آخر امسال از فهرست یارانه بگیران حذف می ‌شوند.

یارانه چه افرادی حذف می شود؟

اما شرایط حذف یارانه ها چیست؟ در مطلب سامانه هدفمندی یارانه‌ ها به خانوارهایی که یارانه‌شان در مرداد ماه قطع شده، آمده است: ‌«بر پایه مصوبه مجلس شورای اسلامی و بازدید های صورت گرفته بر روی شاخص های بانکی، درآمدی و دارایی شما، سرانه درآمد ماهانه بعد از کسر هزینه های اجاره مسکن، زیاد تر از ۱۰ میلیون تومان برآورد شده است لذا خانوار شما واجد شرایط اخذ یارانه نیست. جهت مشاهده جزئیات و یا ثبت خواست به آدرس زیر مراجعه نمایید.».

این مطلب نشان می دهد که اگر خانواری درآمد سرانه بیشتر از 10 میلیون تومانی داشته باشد یارانه اش حذف می شود. دولت وعده داده که این درآمد حاصل از حذف یارانه ها را خرج خود مردم کند و بین دهک های باقی مانده پخش کند. با این حال، معلوم نیست این وعده تا چه حد درست باشد.

ابهام در تعیین حالت

آنچه بیشتر از همه مبهم است و جهت نگرانی مردم شده، شاخص «درآمد سرانه» است که در پیامک ارسالی هم آمده است. در این پیامک آمده است که اگر درآمد سرانه بالای 10 میلیون تومان باشد، یارانه خانوار حذف می شود. اما این درآمد سرانه چطور محاسبه می شود؟ در پیامک ارسالی آمده است که « بعد از کسر هزینه های اجاره مسکن » این هزینه های مسکن دقیقا شامل چه مواردی می شوند؟ سابقه نشان می دهد که طبق معمول در محاسبه این کار کوتاهی هایی صورت می گیرد. در تغییرات قبلی سیستم پرداخت یارانه نیز ناظر این نوشته بودیم. تعداد بسیاری از افرادی که شاخص دریافت یارانه را داشتند از سیستم دریافت یارانه محروم شدند و عده ای که نباید یارانه می گرفتند، یارانه گرفتند.

همین اکنون نیز بی نظمی هایی در پرداخت یارانه دیده می شود. زهرا، یکی از دریافت کنندگان یارانه می گوید بعد از تحول سیستم پرداخت یارانه و تبدیل یارانه 40 هزار تومانی به 300 و 400 هزار تومان، خانواده اش از سبد پرداخت یارانه حذف شده و مشمول دریافت یارانه شناخته نشدند. با این حال، سپس از تصویب و اجرای سیستم پرداخت یارانه معیشتی و کالابرگ، به آنها سبد کالا تعلق گرفت. بر چه اساسی زهرا و خانواده اش از سیستم پرداخت یارانه حذف شده اما کالابرگ می گیرند؟

این چنین، موسی، یکی دیگر از شهروندان می گوید: «رییس ما یک خانه سه طبقه شخصی با زمین 600متر مربعی دارد، یک خانه یک طبقه با زمین 1000متری، 5000متر مربع زمین شالی ، یک ماشین ریو  و دو برابر بنده حقوق ، یارانه اش حذف نشد ولی یارانه بنده که نصف او اندوخته دارم، فقط چون خودروی کی ام سی دارم، حذف شد.»

مخالفان و منتقدان چه می گویند؟

دولت معتقد است برای تصمیمات خود علت دارد. با این حال، دلایل او معترضانی دارد. برخی اقتصاددانان هم به سیستم پرداخت یارانه توسط دولت معترضند و هم ساختار دهک بندی را قبول ندارند. تورم افزا بودن، توزیع ناعادلانه منبع های ملی و ثروت، فسادپذیری و رانت، عدم ورود درآمدهای ملی به چرخه تشکیل و … از جمله اعتراضات مهم اقتصاددانان به سیستم جاری پرداخت یارانه است.

با این حال، برخی اعتقاد دارند اگر دولت تصمیم دارد سیستم پرداخت یارانه را ادامه دهد باید در دهک بندی ها دقت بیشتری داشته باشد. معترضان اعتقاد دارند سیستم تعیین درآمد سرانه خانوار و تعیین دهک آنها باید شفاف باشد؛ به طوری که سرپرست خانواده قانع شود که چرا یارانه اش قطع شده یا نشده است. این کار محتاج سیستم دریافت اطلاعات دقیق است و متاسفانه این سیستم تا این مدت در دسترس دولت نیست. سیستم مالیات گیری، محاسبه درآمد منقول و غیرمنقول خانواده ها، محاسبه قوت خرید خانواده ها، محاسبه دقیق شاخص رفاه خانواده و … همه و همه ناقص انجام می شوند و مادام که این سیستم اصلاح نشود، سیستم پرداخت یارانه عادلانه نخواهد می بود.

ملزوم به ذکر است که عدم پرداخت درست یارانه ها جهت افزایش حس بی عدالتی می شود و این دقیقا مساله ای است که بیشتر از فقر یا امور اقتصادی دیگر می تواند جهت اعتراضات اجتماعی شود.