اولین انتقال کوانتومی ۲۵۰ کیلومتری در دمای اتاق با فناوری QKD؛ گامی بزرگ به سوی اینترنت غیرقابل هک

اولین انتقال کوانتومی ۲۵۰ کیلومتری در دمای اتاق با فناوری QKD؛ گامی بزرگ به سوی اینترنت غیرقابل هک

آیا ما برای روزی तैयार هستیم که رایانه‌های کوانتومی بتوانند تمام رمزهای عبور اینترنت را بشکنند؟

متخصصان امنیت سایبری بارها هشدار داده‌اند که لحظه‌ای به نام «روز کوانتوم» (Q-Day) در حال نزدیک شدن است؛ روزی که در آن رایانه‌های کوانتومی به اندازه کافی قدرتمند خواهند شد تا تمامی راه‌حل‌های رمزگذاری کنونی که برای حفظ امنیت اطلاعات به کار می‌روند، منها کنند.

«روز کوانتوم» یک سناریوی خیالی نیست، بلکه تهدیدی واقعی است که می‌تواند اینترنت و زیرساخت‌های دیجیتال جهانی را مختل کند.

سازمان‌های دولتی و شرکت‌های خصوصی اکنون اقداماتی را برای مقابله با حملات رایانه‌های کوانتومی قدرتمند آغاز کرده‌اند. این اقدامات شامل گسترش الگوریتم‌های رمزگذاری نوین مقاوم در برابر حملات کوانتومی و بررسی تکنیک‌هایی نظیر توزیع کلید کوانتومی (QKD) برای ایمن‌سازی ارتباطات در سطح بنیادین می‌شود.

اخیراً گروهی از محققان شرکت «توشیبا اروپا» با موفقیت اطلاعات کوانتومی را در طول ۲۵۴ کیلومتر (۱۵۸ مایل) از زیرساخت فیبر نوری موجود با بهره‌گیری از رمزنگاری QKD انتقال دادند. این دستاورد برای اولین بار به ثبت رسیده است.

علاوه بر این، این روش برخلاف راهکارهای معمول اتصال کوانتومی، نیازی به سیستم‌های برودتی یا لیزرهای پیشرفته و گران‌قیمت نداشت.

میرکو پیتالوگا (Mirko Pittaluga)، یکی از محققان تیم، در مصاحبه‌ای بیان کرد: این کار پنجره‌ای را به روی شبکه‌های کوانتومی کاربردی بدون نیاز به سخت‌افزارهای پیچیده و عجیب باز می‌کند.

یک رویکرد عملی برای تحقق اتصال کوانتومی

محققان برای دستیابی به انتقال کوانتومی از دور، شبکه‌ای را در ۲۵۴ کیلومتر فیبر نوری تجاری در آلمان راه‌اندازی کردند که مراکز داده در فرانکفورت و کِل (Kehl) را با یک رله مرکزی در کیرچ‌فلد (Kirchfeld) متصل می‌کند.

در بیشتر سیستم‌های ارتباطی کوانتومی، هماهنگ نگه‌داشتن امواج نور در فواصل طولانی به لیزرهای فوق‌پایدار نیاز دارد. با این حال، محققان به جای استفاده از لیزرهای گران‌قیمت، از روشی ساده‌تر بهره بردند.

گره مرکزی در «کیرچ‌فلد» پرتوهای لیزر را به فرانکفورت و کِل فرستاد و یک مرجع مشترک فراهم آورد. این کار به محققان امکان داد تا بدون نیاز به تجهیزات فوق‌تخصصی، حالت‌های نور را به طور موثر همگام‌سازی کنند.

سیستم‌های سنتی برای تشخیص سیگنال‌های کوانتومی ضعیف، معمولاً بر آشکارسازهای نانوسیمی ابررسانا متکی هستند که بسیار حساسند، اما به واحدهای خنک‌کننده برودتی پرهزینه و حجیم نیز نیاز دارند. این تیم در عوض از «فتودیودهای لاوین» (avalanche photodiodes) استفاده کرد که دستگاه‌های نیمه هادی هستند و قابلیت تشخیص تک‌فوتون را دارند.

فتودیود لاوین، نوعی فتودیود فوق‌حساس است که با بهره‌گیری از اثر فتووالکتریک، نور را به جریان الکتریکی تبدیل می‌کند.

«فتودیودهای لاوین» بسیار ارزان‌تر هستند و در دمای اتاق کار می‌کنند، اما کارایی کمتری دارند و بیشتر مستعد تشخیص‌های نادرست (نویز) می‌باشند.

محققان برای غلبه بر این محدودیت‌ها، یک پالس لیزر مرجع را همراه با داده‌های کوانتومی ارسال کردند و دو مجموعه «فتودیود لاوین» را در هر ایستگاه گیرنده نصب نمودند.

یک مجموعه با کانال ارتباطی کوانتومی در ارتباط بود، در حالی که مجموعه دیگر سیگنال‌های مرجع را پایش می‌کرد. این چیدمان امکان تصحیح خطاهای ناشی از لرزش، تغییرات دما و سایر مزاحمات در کابل‌های فیبر نوری را فراهم آورد.

همه این تکنیک‌های هوشمندانه به محققان اجازه داد تا QKD را در یک شبکه فیبر نوری ۲۵۴ کیلومتری با موفقیت نشان دهند که دو برابر فاصله بدست‌آمده در تست‌های پیشین است.

اگرچه اکنون این سیستم تنها قادر است داده‌ها را با نرخ ۱۱۰ بیت در ثانیه منتقل کند، اما همچنان پیشرفتی قابل توجه برای چیزی است که زمانی غیرممکن به نظر می‌رسید.

مرحله بعدی: افزایش نرخ و مقیاس‌پذیری

محققان می‌گویند افزایش نرخ داده بیش از ۱۱۰ بیت در ثانیه هدف بزرگ بعدی است و راهی ساده برای دستیابی به آن، رمزگذاری سریع‌تر سیستم است.

به عنوان مثال، در حال حاضر سیستم در فرکانس ۵۰۰ مگاهرتز کار می‌کند که با بهره‌گیری از فناوری موجود، می‌توان آن را تا چند گیگاهرتز ارتقا داد. این کار به تنهایی می‌تواند نرخ انتقال داده را تا نزدیک ۱۰ برابر افزایش دهد.

علاوه بر این، محققان همچنین بر روی ساخت تکرارکننده‌های کوانتومی کار می‌کنند که دستگاه‌های اختصاصی هستند و می‌توانند از اتلاف سیگنال جلوگیری کنند و فاصله و نرخ انتقال‌های کوانتومی را بیشتر نمایند.

امیدواریم تحقیقات بیشتر به دانشمندان کمک کند تا به زودی تمامی این اهداف را محقق سازند و به ساخت یک دنیای دیجیتالی امن‌تر، قبل از رسیدن به «روز کوانتوم» بپردازند.

این مطالعه در مجله Nature منتشر شده است.