چرا مخاطبان را گمراه می‌کنند؟؛ تحلیل ادعاهای نادرست در سریال «تاسیان»
در قسمت هشتم سریال «تاسیان»، شخصیت امیر (بازی هوتن شکیبا) و سعید (بازی صابر ابر) در مورد نفوذ جریان چپ بر نویسندگان گفتگو می‌کنند. سعید با ذکر نام ارنست همینگوی، نویسنده مشهور آمریکایی، چنین بیان می‌کند: «شنیده شده که همینگوی برای کا.گ.ب کار می‌کرده و به همین دلیل خودکشی کرده… ببینید این جریان‌ها چقدر نفوذ دارند که از نویسنده آمریکایی تا فرمانده ارتش را به خود جذب می‌کنند.»
کارگردان پس از این ادعا توضیح تکمیلی ارائه نمی‌دهد و موضوع در حد حدس و گمان باقی می‌ماند. برای بررسی صحت این ادعا، به زندگی و سوابق همینگوی مراجعه کردیم تا مشخص شود آیا خودکشی او واقعاً با جاسوسی مرتبط بوده یا خیر.
🔗 بیشتر بخوانید: ساخت «سن پطرزبورگ ۲» شایعه است_آینده
بررسی اسناد
ادعای جاسوس بودن همینگوی یکی از موضوعات جذاب در چهره‌های ادبی و رسانه‌ای است که گاه و بی‌گاه مورد نقل قرار می‌گیرد. با وجود اینکه همینگوی برنده نوبل ادبیات است و جایگاه سنگینی در ادبیات جهان دارد، بحث درباره جوانب پنهان زندگی او توجه زیادی را به خود جلب می‌کند.
پس از فروپاشی شوروی در سال ۱۹۹۰ و افشای اسناد دستگاه‌های اطلاعاتی آن کشور، سندی منتشر شد که نشان می‌داد همینگوی در سال ۱۹۴۰ با نام‌کد «Argo» در فهرست مأموران احتمالی کا.گ.ب قرار داشته است.
🔗 بیشتر بخوانید: راه‌اندازی «پویش ختم قرآن کریم هدیه به رهبر قرآنی» در تلویزیون_آینده
با این حال، هیچ سند قطعی وجود ندارد که ثابت کند همینگوی اطلاعاتی به شوروی ارسال کرده یا در عملیات جاسوسی فعال نقش داشته باشد. محققان معتقدند او ممکن است به دلایل ایدئولوژیک یا کنجکاوی شخصی با عوامل شوروی ملاقات داشته باشد.
در دهه‌های پس از جنگ جهانی دوم و در دوران جنگ سرد، تفکر چپ میان نویسندگان و روشنفکران جهان طرفداران فراوانی داشت. بسیاری از روشنفکران آمریکایی، از جمله همینگوی، نگرانی‌هایی درباره فاشیسم، نازیسم و استبداد داشتند و گاه نگاه مثبتی به اتحاد شوروی به عنوان نیروی ضدفاشیسم داشتند.
🔗 بیشتر بخوانید: بازی فرامرز قریبیان در «فصل ممنوعه»/ ویدئو_آینده
بر اساس تحقیقات پژوهشگرانی مانند نیکلای واسیلیف و الکساندر واسیلوف که بر پایه اسناد کا.گ.ب کتاب‌هایی نگاشته‌اند، همینگوی از جمله نویسندگانی بود که تحت نظر سرویس اطلاعات شوروی قرار داشت، اما او به عنوان منبع معتبر یا مأمور فعال شناخته نمی‌شود. بررسی اسناد نیز هیچ مدرکی برای اینکه این نویسنده آمریکایی عملیاً اطلاعاتی به شوروی داده یا در عملیات خاصی شرکت کرده باشد، نشان نمی‌دهد.
اکنون این سوال پیش می‌آید که چرا نویسنده‌ای در قله شهرت همینگوی خودکشی کرده و آیا این کار ربطی به گرایش‌های چپ‌گرایانه‌اش داشته است؟
خودکشی چند عاملی نویسنده
خودکشی همینگوی در سن ۶۱ سالگی، تک‌علتی نیست و برای درک آن باید چندین عامل را مورد بررسی قرار داد. در سال‌های پایانی عمر، او دچار افسردگی بالینی شدید، پارانویای حاد و توهم‌های مختلف بود.
افسردگی، ناامیدی، کاهش حافظه کوتاه‌مدت، شوک‌های ناشی از درمان‌های مکرر و انزوا در اتاق‌های کلینیک، روزهای پر از غم را برای این نویسنده بزرگ رقم زد. او در یکی از لحظات گفته بود: «الکتروشوک‌ها مغز مرا مانند تخم‌مرغ خرد کردند. دیگر نمی‌توانم بنویسم. اگر نتوانم بنویسم، sống کردن چه معنایی دارد؟»
همینگوی اگرچه برنده نوبل ادبیات شده بود، اما در سال‌های آخر عمر تمرکز خود را از دست داده و قادر به نوشتن نبود. برای کسی که نوشتن برایش هم‌معنای حیات بود، این ناتوانی یک شکست مطلق و از دست دادن هویت محسوب می‌شد.
وقتی به همینگوی عنوان «برترین نویسنده از زمان شکسپیر» داده شده بود، اما با کاهش کیفیت آثارش در سال‌های پیش از مرگ، اعتبار او در عالم ادبیات ضربه خورد. منتقدان و نویسندگان دیگر می‌گفتند که جامعه ادبی گول خورده تا چنین ستایش‌هایی به او داده شود و همینگوی آن‌قدر نویسنده خوبی نیست.
علاوه بر موارد فوق، اعتیاد شدید او به الکل که بدن و ذهن را به اضمحلال کشانده بود، باید اضافه شود. برای کسی که همیشه بر قدرت بدنی خود فخر می‌کرد، مشکلات کبدی، کلیوی، کاهش بینایی و حافظه، حکمی شبیه به مرگ تدریجی بود.
شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد افسردگی در خانواده همینگوی موروثی و ژنتیکی بوده است. پدر، برادر و خواهر او خودکشی کرده بودند و این پیشینه خانوادگی، احتمال خودکشی در او را افزایش می‌داد.
با در نظر گرفتن تمام عوامل مذکور، مشخص می‌شود که ربط دادن خودکشی همینگوی به ارتباط احتمالی با شوروی، بی‌ربط‌ترین تحلیل ممکن است. نویسندگان سریال «تاسیان» اطلاعات غلط و مبنایی درباره این نویسنده بزرگ به مخاطبان منتقل کرده و پس از بیان ادعا، تلاشی برای توضیح بیشتر نکردند.
ارائه چنین واقعه‌های بی‌پایه و پایه نادرست، مخاطبان را گمراه کرده و تصوری نادرست از نویسندگان نامی ادبیات جهان به آنان می‌دهد. هدف سازندگان سریال از درج چنین اطلاعات گمراه‌کننده‌ای آشکار نیست، اما به نظر می‌رسد با به کارگیری نام‌های مشهور ادبیات، دیالوگ‌های جذابی میان شخصیت‌ها ایجاد کرده باشند. جذابیتی که بر پایه اطلاعات نادرست بنا شده، به سرعت رنگ می‌بازد.