استیضاح همتی: ابزاری سیاسی یا راهحل اقتصادی؟
با توجه به واکنشهای منفی اکثریت نمایندگان مجلس نسبت به طرح استیضاح عبدالناصر همتی، وزیر امور اقتصادی و مالی، به نظر میرسد این اقدام بیشتر جنبه سیاسی دارد و نقشی در بهبود معیشت مردم نخواهد داشت. در این شرایط، تنها مسیر خروج از چالشها، تقویت تعامل و همکاری بین دولت و مجلس بر اساس تأکیدات رهبری است.
در روزهای اخیر، جمعی از نمایندگان منتسب به جریان انقلابی، طرح استیضاح وزیر اقتصاد را جدیتر پیگیری میکنند. این نمایندگان که در دولت قبل افزایش نرخ ارز را اقدام دشمن میدانستند، اکنون به بهانهی همان افزایش قیمت ارز، تلاش میکنند همتی را به استیضاح بکشانند. بخش قابل توجهی از نمایندگان معتقدند امضاکنندگان استیضاح، هدف انتقامگیری از دولت پزشکیان را پیگیری میکنند.
🔗 بیشتر بخوانید: سریع، رقم دقیق عیدی کارگران اشکار شد
استیضاح؛ آخرین ابزار نظارتی، نه اولین گزینه
علیرضا نوین، نماینده تبریز، تأکید کرد: استیضاح یکی از ابزارهای نظارتی مجلس است، اما باید به عنوان آخرین راهکار به کار رود، نه اولین گزینه. پیش از آن، مجلس ابزارهایی چون تذکر، سوال، دعوت به کمیسیون و درخواست توضیح حضوری دارد. اگر این مراحل نتیجه نداده، میتوان از تحقیق و تفحص استفاده کرد.
او افزود: چالشهایی نظیر نارسایی گاز، برق و انرژی تنها ناشی از سیاستهای دولت فعلی نیست، بلکه جمعآوری مشکلات چنددهه است. نباید عجله کرد؛ باید به دولت فرصت داده شود. رشد قیمت دلار امروز و دیروز نیست، سالها است که با این معضل روبرو هستیم.
🔗 بیشتر بخوانید: تحلیل استراتژی ترامپ برای صفر کردن صادرات نفت ایران و تابآوری اقتصاد
نماینده تبریز هشدار داد: اگر همتی استیضاح شود، فردا جانشین ثابتی برای او معارفه نخواهد شد و وزارتخانه با سرپرستی ادامه مییابد. آیا با استیضاح شرایط بهتر میشود؟ استیضاح آخرین راهحل است.
مجلس اساس تفاهم با دولت را ندارند
رحیم زارع، عضو کمیسیون برنامه و بودجه، با تاکید بر اینکه استیضاح مشکل اقتصادی را حل نمیکند، گفت: گرانیها سفره مردم را کوچک کرده، اما انتظار ما تعامل بیشتر دولت با متخصصان برای بهبود سریع اوضاع است. از آغاز دولت زمان زیادی نگذشته و استیضاح درد را درمان نخواهد کرد. قطعاً انتقاداتی به تیم اقتصادی وجود دارد، اما بنای مجلس بر لغو تفاهم یا تقابل نیست.
🔗 بیشتر بخوانید: اکوتک / شوک ناگهانی کارتخوانهایی که کار نمیکنند!_آینده
برکناری وزرا در شرایط جاری چاره نیست
مهرداد لاهوتی، عضو کمیسیون برنامه و بودجه، بیان کرد: در شرایطی مشابه جنگ اقتصادی، نباید شخص وزیر را مقصر بدانیم، چرا که تنها چند ماه از آغاز دولت گذشته و زمان کافی برای تصمیمگیری و دیدن نتایج وجود نداشته است. نمایندگان باید از وجدان و انصاف خود استفاده کنند؛ برکناری وزیر در شرایط حاضر قطعاً راه حل نیست. مجلس باید از أدواتی چون سوال، تذکر و جلسات تعاملی برای رفع مشکلات مردم بهره ببرد.
او اضافه کرد: روند صعودی نرخ ارز پیشینه طولانی دارد و در تمام دولتها وجود داشته؛ وزير اقتصاد در این روند نقشی ندارد. مثبت شدن شاخصهای بورس اتفاق مثبتی است و رشد بازار سرمایه میتواند در آینده ثمرات خوبی برای اقتصاد داشته باشد.
استیضاح وزیر اقتصاد اوضاع را بهتر نخواهد کرد
عضو کمیسیون تلفیق مجلس گفت: اگرچه شرایط اقتصادی قابل تحمل نیست، اما استیضاح وزیر مسیر درستی برای حل مشکلات نیست. یکی از اقدامات مثبت دولت، تکنرخی کردن ارز بوده که باعث کاهش فساد میشود، اما باید مکانیزمهای جبران کاستیها برای طبقات ضعیف در دستور کار قرار گیرد. باید زمان بیشتری به دولت داده شود؛ وزارت اقتصاد بار سنگین مسؤولیتی دارد و مجلس برای بهبود شرایط حمایت خواهد کرد.
سیاستگذاران تیم اقتصادی باید پاسخگو باشند، نه فقط وزیر اقتصاد
عضو کمیسیون اقتصاد مجلس تأکید کرد: بخش قابل توجهی از مسایل ارزی مربوط به ستاد اقتصادی دولت است، نه تنها آقای همتی. طبیعی است کل دولت پاسخگو باشد. با وجود شرایط سخت، برخی همکاران معتقدند استیضاح ضروری است و در کمیسیون هم موافق و مخالف وجود دارد. این طرح هنوز به کمیسیون اقتصاد ارجاع نشده و هیات رئیسه با استیضاحکنندگان مذاکره میکند تا زمان بیشتری برای عملکرد وزیر قائل شوند.
استیضاح وزرا عقلانی نیست
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس، تلاش برای استیضاح وزرای اقتصاد و نفت را در شرایط بحرانی، نمایشی و سیاسی خواند. علاءالدین بروجردی، عضو فراکسیون مستقلین، با تأکید بر همکاری مجلس با دولت، گفت: دولت تازه کار خود را آغاز کرده و مجلس باید از رفع کاستیها پشتیبانی کند و فرصت دهد تا مشکلات حل شود، سپس به فکر استیضاح باشد.
بروجردی افزود: احتمالاً استیضاحطلبان از دلسوزی برای مردم حرکت میکنند، اما باید بدانیم محور نگاه ما رهبریت است. ایشان در ابتدای کار فرمودند حمایت از دولت، حمایت از نظام است. باید تعامل عقلانی ادامه یابد، مجلس زمان دهد و دولت جدیتر در حل مسائل اساسی عمل کند.
در پاسخ به اینکه آیا تندروها پیام رهبر را دریافت کردهاند، گفت: انگار آنها هم میشنوند. ما خوشبینانه به موضوع نگاه میکنیم.
اگر عقلانیت حاکم باشد، استیضاحی صورت نمیگیرد
محمدقاسم عثمانی، دیگر عضو فراکسیون مستقلین، درباره انتقاد رئیس مجلس گفت: شرایط کشور خاص است؛ استیضاح وزیری که نقشی در شرایط ندارد، کار سیاسی است، نه فنی. اگر دقت کنید، کسانی که استیضاح میخواهند، از ابتدا با انتخاب پزشکیان موافق نبودند. آنها میدانند وزیر اقتصاد مقصر نیست.
او افزود: وقتی ارز کافی برای کنترل وجود نداشته باشد، تقاضا از عرضه بیشتر است و قیمت بالا میرود، این امر بدیهی است. اما اگر عقلانیت باشد، در این مقطع استیضاحی برای وزیر اقتصاد یا سایر وزرا صورت نمیگیرد.
انگشتشماری از نمایندگان پیگیر استیضاح هستند
محمد باقری، نماینده بناب و عضو کمیسیون اقتصاد، منتقد استیضاحکنندگان گفت: چرا وقتی ارز در دولت قبل ۱۲۰درصد افزایش یافت، از استیضاح سخنی به میان نیاوردند؟ تعداد کمی از نمایندگان نزدیک به جریان پایداری این طرح را پیگیری میکنند و به نتیجه نخواهد رسید. این افراد همیشه به دنبال ایجاد تنش هستند تا به منافع مادی یا سیاسی برسند، در حالی که استیضاح در شرایط حاضر به صلاح نیست.
برخی نمایندگان به دنبال نمایش هستند
مهرداد گودرزوندچگینی، نماینده رودبار، با تاکید بر حفظ شأن مجلس، گفت: چرا وقتی ارز در دولت قبل ۱۲۰درصد افزایش یافت، استیضاح مطرح نشد؟ امروز اگر فقط به فکر استیضاح باشیم و کشور را رها کنیم، چه خواهد شد؟ من هم به شرایط اقتصادی اعتراض دارم، اما برخی نمایندگان با این طرحها به دنبال تبلیغ و نمایش هستند.
علی باباییکارنامی، نماینده ساری، نیز گفت: مسأله ارز به بانک مرکزی مربوط است و وزارت اقتصاد در این خصوص متولی نیست. وقتی ارز کافی برای کنترل نباشد، قیمت بالا میرود، این امر بدیهی است.
استیضاح همتی مشکلی را حل نمیکند
علیرضا نوین دوباره تأکید کرد: نباید عجله کرد، باید به دولت زمان دهیم. رشد قیمت دلار سالهاست که وجود دارد. اگر همتی استیضاح شود، فردا جانشین ثابتی معارفه نمیشود و وزارتخانه با سرپرستی کار میکند؛ آیا فکر میکنیم با استیضاح شرایط بهتر میشود؟ استیضاح آخرین راهحل است.
استیضاح وزیر اقتصاد به صلاح کشور نیست
احمد انارکیمحمدی، عضو کمیسیون اقتصاد، گفت: همه باید شرایط را درک کنند؛ دولت چهاردهم تنها چند ماه است کار کرده. لایحه بودجه اخیراً در مجلس نهایی شده و باید ایرادات شورای نگهبان رفع شود. با این اوصاف، استیضاح وزیر اقتصاد به صلاح کشور نیست. ما سالها با نوسانات بازار ارز روبرو هستیم و باید این آشفتگی را با حفظ آرامش و حمایت از دولت کم کنیم.
او افزود: استیضاح حق نمایندگان است، اما از استیضاحکنندگان میخواهم صبر کنند و به دولت فرصت دهند تا برنامهها اجرا شود. مشکلات معیشتی مردم پذیرفته شده، اما استیضاح همتی چارهساز نیست؛ این چالشها میراث ۴۶ سال مدیریت پیشین است و نمیتوان تقصیرها را به گردن دولت نوپا انداخت.
انارکیمحمدی ادامه داد: اگر همتی عزل شود، رئیسجمهور به مدت سه ماه سرپرست معارفه میکند که زمانبر است و کار کشور را عقب میاندازد، مخصوصاً در ماههای پیش از سال نو. بهتر است نمایندگان تعامل بیشتری با وزیر اقتصاد برقرار کنند و با هماندیشی راه خروج را بیابند. وقتی اقتصاد دچار چالش میشود، تنها به دلیل تصمیمات وزارت اقتصاد نیست، دستگاههای دیگر هم نقش دارند. برخی سوالات طرح استیضاح مربوط به وزیر یا وزارت اقتصاد نیست، باید نگاه واقعیتری داشت.
مخالفت نایبرییس اول کمیسیون اقتصاد با استیضاح همتی
مهدی طغیانی، نایبرییس اول کمیسیون اقتصاد، گفت: استفاده نمایندگان از ابزارهای نظارتی حق قانونی است، اما در آغاز کار دولت از این ابزارها استفاده، جای تامل دارد. مشابه این اتفاق در دوره قبل برای وزیر صمت رخ داد که رهبری تذکر دادند و فرمودند اجازه دهید وزیر برنامهها را پیش ببرد. بیثباتی مدیریتی مانع تحقق اهداف اقتصادی میشود؛ در وزارت صمت طی پنج سال پنج وزیر تغییر کرده، یعنی در میانگین هر سال یک وزیر. این بیثباتی در سایر وزارتخانهها هم مشابه است.
او درباره بازار ارز افزود: نقدینگی به دلایل کسری بودجه و نارسایی بانکها مدام افزایش دارد. پیشبینی میشود در ۱۴۰۳ نزدیک به ۸۰۰ هزار میلیارد تومان کسری بودجه وجود داشته باشد. نارسایی بانکها و خلق پول به ۲۵درصد رسیده و افزایش مییابد. این نقدینگی به بازارها سرریز میشود و بر نرخ ارز تأثیر میگذارد. باید عملکرد دولت و به ویژه بانک مرکزی در این شرایط بررسی شود.
طغیانی گفت: عملکرد بانک مرکزی در مدیریت بازار ارز غیررسمی میتوانست بهتر باشد، اما مسیر فعلی بانک مرکزی در تلاش برای کنترل بازارها، صحیح است. مهم است بازار ارز تجاری مبادلات واقعی، به بازار مرجع تبدیل شود و سایر بازارها تحت هدایت بانک مرکزی قرار گیرند. از ابزارهای بانک مرکزی باید طوری استفاده شود که قیمت در بازار غیررسمی جهش نیابد، چون این میتواند تمام تلاشها را خنثی کند. حفظ آرامش اقتصادی، هم در مجلس و هم در دولت، اولویت است و به توانایی مدیران در پیشبرد برنامهها بستگی دارد.
استیضاح همتی به نتیجه نخواهد رسید
روزنامه صبحنو، نزدیک به قالیباف، نوشت: با نگاه به بافت سیاسی مجلس، تعداد مخالفان سرسخت دولت به ۷۰ نفر نمیرسد. در نهایت بین ۳۰ تا ۵۰ نماینده با فضاسازی همراه میشوند. اکثریت نمایندگان درصورتی که دولت خلاف اعتبار مجلس عمل نکند، با این گروه همراه نخواهند شد و بر تعامل اصرار دارند. بر این اساس، استیضاح وزیر اقتصاد بعید به نظر میرسد به نتیجه برسد.
این روزنامه اصولگرا افزود: با وجود اصرار رهبر انقلاب در دیدار سال قبل، برخی نمایندگان همچنان تلاش میکنند استیضاح را انجام دهند، با استدلال که چهار ماه و نیم از حضور همتی گذشته است. مجلس حق دارد هر وقت بخواهد از ابزار نظارتی استفاده کند، اما باید ببیند استیضاح در این شرایط به سود مردم و کشور است یا نه. قطعاً استیضاح همتی در این زمان ضربه سنگینی به دولت خواهد زد و گمان میرود قیمت ارز با افزایش بیشتری روبرو شود که در آن صورت استیضاحطلبان باید پاسخگو باشند. بهتر است با بررسی دقیق و حمایت از دولت برای کنترل نرخ ارز تلاش کرد و از سیاسیکاریها جلوگیری کرد. راه تکنرخی کردن ارز باز است، مشروط بر تغییر برخی سیاستها و تشکیل مقررات برگشت ارز صادرات.
نمایندگان در اولین دیدار با رهبر معظم انقلاب به اجتناب از مسائل جناحی و سیاسی در نظارت و هدف قرار دادن «ترقی کارآمدی دولت» دعوت شده بودند. رهبر انقلاب در خرداد سال قبل نیز تصریح داشتند: «مگر در یک وزارتخانه در سه ماه چه کار میشود کرد که اگر نکرد، آدم استیضاحش بکند؟» با این حال برخی نمایندگان گویی دلسوزتر از رهبری شدهاند و با نگرانیهای نمایشی میخواهند چوب لای چرخ دولت بگذارند، بدون اینکه حداقل یک ایده یا راهحل جایگزین برای مدیریت بازار ارز ارائه دهند. بر اساس این گزارش و با توجه به واکنشهای منفی اکثریت نمایندگان، استیضاح وزیر اقتصاد که نقشی در شرایط فعلی ندارد، یک کار سیاسی است و سودی برای سفره مردم نخواهد داشت. تنها راهحل خروج از مشکلات، دقت بیشتر بر تأکیدات رهبر معظم انقلاب بر همکاری و تعامل دولت و مجلس است.