مهران مدیری در جشنواره دریای سرخ عربستان؛ راهبرد ریاض پشت حضور فیلم ساعت ۶ صبح

نزدیک به ده روز پیش لیست فیلمهای جشنواره دریای سرخ عربستان منتشر شد و حضور فیلم ساعت ۶ صبح به کارگردانی مهران مدیری در بخش مسابقه این رویداد از نکات قابل توجه بود.

با بررسی فضا و ساختار فیلم، اولین نمایش بینالمللی آن در این جشنواره شگفتانگیز به نظر میرسید، اما با انتشار خبر مشخص شد که این اثر محصول مشترک ایران و عربستان است؛ بنابراین حضور آن در مهمترین جشنواره سینمایی عربستان سعودی طبیعی است، چرا که ریاض سرمایهگذار فیلم در ایران بوده و اکنون آن را در جشنواره خود به نمایش میگذارد.

چهارمین دوره جشنواره فیلم دریای سرخ از ۵ تا ۱۴ دسامبر (۱۵ تا ۲۴ آذر) در عربستان سعودی برگزار میشود. علاوه بر فیلم مدیری، دو فیلم کوتاه دریچه به کارگردانی علیرضا کاظمیپور و پانتهآ مصلح (محصول مشترک ایران و کانادا) و جهش به کارگردانی نگار حسنزاده نیز در بخش مسابقه فیلمهای کوتاه حضور دارند.

صفحه فیلم مهران مدیری در جشنواره دریای سرخ

این موضوع بهانهای شد تا به طور مختصر به تحولات سینمایی عربستان سعودی در سالهای اخیر بپردازیم.

تا چند سال پیش سینما در عربستان سعودی وجود نداشت و اولین نمایش عمومی فیلم در این کشور پس از ۳۵ سال در سال ۲۰۱۸ انجام شد، اما اکنون این کشور بزرگترین جشنواره سینمایی خاورمیانه و آفریقا را برگزار میکند. با دعوت از فیلمسازان و چهرههای معروف از هالیوود، بالیوود، شرق آسیا و اروپا، عربستان تلاش میکند این رویداد را به یکی از مهمترین جشنوارههای جهانی تبدیل کند.

در دوره سوم این جشنواره، ستارگانی نظیر ویل اسمیت، جانی دپ، شارون استون، باز لورمن، رانویر سینگ، سوفیا ورگارا، آمینه خلیل، فریدا پینتو، پاز وگا، اد وستویک، امی جکسون و بازیگر لبنانی نادین نصیب نجیم در مراسم افتتاحیه حضور داشتند. در دوره دوم نیز چهرههایی چون شاهرخ خان و الیور استون دعوت شده بودند.

جشنواره بینالمللی فیلم دریای سرخ در سال ۲۰۱۹ با هدف احیای سینمای عربستان تاسیس شد. اگرچه قرار بود در مارس ۲۰۲۰ آغاز شود، اما به دلیل شیوع کووید-۱۹ به تعویق افتاد و اولین دوره در نوامبر ۲۰۲۱ برگزار گردید.

یکی از نکات قابل توجه، وعده مدیران جشنواره درباره عدم اعمال محدودیت یا سانسوری بر فیلمهای شرکتکننده است. مدیر جشنواره در سال ۲۰۲۱ از عبارت محدودیت صفر استفاده کرد، به این معنا که برای نمایش هیچ اثری محدودیتی وجود نخواهد داشت.

به عنوان مثال، در عربستان سعودی همجنسگرایی جرم محسوب شده و مجازات دارد، اما در دوره دوم جشنواره فیلم مراکشی القفطان الأزرق (قفطان آبی) که به کارگردانی مریم توزانی به زندگی یک خیاط مراکشی همجنسگرا میپردازد، در جشنواره دریای سرخ پذیرفته و نمایش داده شد.

در سال گذشته، صندوق فیلم دریای سرخ عربستان حامی مالی هفت فیلم حاضر در بخش بهترین فیلم بینالمللی اسکار ۲۰۲۴ بود. عماد اسکندر، مدیر این صندوق، اعلام کرد که این صندوق پشتوانه هفت فیلم در این بخش اسکار را فراهم کرده است.

این هفت فیلم شامل چهار دختر به کارگردانی کوثر بنهنیه از تونس، خداحافظ جولیا ساخته محمد کردفانی از سودان، باغهای معلق به کارگردانی احمد یاسین الدراجی از عراق، انشالله یک پسر به کارگردانی امجد الرشید از اردن، فال ساخته بالوچی از بلژیک، خستگان از امرو جمال از یمن و مادر همه افتراها ساخته اسما المودیر از مراکش بود. این صندوق میتواند تا ۵۰۰ هزار دلار برای هر پروژه اعطا نماید.

مدیر صندوق فیلم دریای سرخ بیان کرد که این صندوق بخشی از یک اکوسیستم است که بنیاد دریای سرخ، جشنواره، برنامه لابراتوار دریای سرخ و بازار فیلم را در بر میگیرد و درصدد حمایت از فیلمهای سعودی، عربی و آفریقایی است.

اکنون جالب است که عربستان در ایران نیز به سراغ یکی از شناختهشدهترین چهرههای سینما و تلویزیون رفته و با مهران مدیری فیلمی مشترک ساخته است.

به طور کلی، استراتژی عربستان بر پایه جذب و همکاری با چهرههای بسیار معروف در هر کشور برای افزایش نفوذ سینمایی خود استوار است. پیشبینی میشود حضور مهران مدیری در جشنواره دریای سرخ و عکسهای او در مراسم فرش قرمز، بازتاب گستردهای در شبکههای اجتماعی داشته باشد و راهی بهتر برای معرفی این جشنواره در کشوری چون ایران وجود ندارد.

البته رویکرد عربستان از سوی برخی افراد و نهادهای فرهنگی و هنری جهان با انتقاد روبرو شده است، بهویژه در سال گذشته به دلیل چشمپوشی از وقایع غزه و برگزاری دوره سوم جشنواره دریای سرخ، مورد اعتراض قرار گرفت، اما عربستان بدون توجه به این انتقادات به کار خود ادامه داد.

به طور خلاصه، عربستان سعودی در حوزه سینما به عنوان یک هنر، صنعت و رسانه، فضای اختصاصیای را باز کرده و در عرض شش سال موفق شده ۶۰۰ سالن سینما در خاک خود افتتاح کند و به یکی از پرفروشترین کشورها در صنعت سینما تبدیل شده است.