برای دهه‌ها، دانشمندان تلاش کرده‌اند بفهمند چطور سال‌ها ضربه خوردن به سر در میانه ورزش می‌تواند در زندگی آینده به از دست دادن شدید حافظه و زوال عقل منجر شود.

به نقل از نیچر، اکنون، مطالعه‌ای که به تازگی در مجله Science Translational Medicine انتشار شده، مشخص می کند که سپر محافظتی مغز که به آن «سد خونی–مغزی» حرف های می‌شود، می‌تواند حتی دهه‌ها بعد از بازنشستگی ورزشکاران نیز صدمه‌دیده و دارای نشتی باقی بماند. به نظر می‌رسد این نشت مداوم یک جواب ایمنی طویل‌زمان را فعال کند که به‌طور نزدیکی با افت توانمندیهای شناختی مرتبط است.

کاترینا آکاسوگلو (Katerina Akassoglou)، عصب ‌ایمنی‌شناس در مؤسسه گلداستون در سان‌فرانسیسکو که در این پژوهش شراکت نداشته، می‌گوید: این یک مطالعه زیاد مهم است که مشخص می کند اختلال در سد خونی–مغزی سال‌ها بعد از ضربه به سر هم چنان باقی می‌ماند.

صدمه‌های ماندگار

بخشی از سختی مطالعه اثرات طویل مدت ضربه به سر این است که برخی بیماری‌های تخریب‌کننده عصبی، تنها بعد از مرگ و با بازدید بافت عصبی قابل تشخیص می باشند. این نوشته را متیو کمپبل، متخصص ژنتیک عصب‌عروقی از نویسندگان این مقاله، توضیح می‌دهد.

کمپبل و همکارانش می‌خواستند بازدید کنند آیا می‌توانند با مطالعه سد خونی–مغزی در ورزشکاران زنده، نشانه‌های هشداردهنده را شناسایی کنند یا خیر. این سد، لایه‌ای متراکم از سلول‌ها است که رگ‌های خونی تغذیه‌ کننده مغز را می‌پوشاند و طبق معمول از نشت مواد زیان اور از خون به بافت مغز جلوگیری می‌کند.

برای این منظور، پژوهشگران مغز ۴۷ ورزشکار بازنشسته از ورزش‌های برخوردی با خطر بالای ضربه مغزی و ضربات مکرر به سر همانند راگبی و بوکس را اسکن کردند. این چنین یک گروه کنترل شامل افراد غیرورزشکار و ورزشکاران رشته‌های بدون برخورد نیز بازدید شد.

نتایج اسکن‌های مغزی نشان داد که سد خونی–مغزی در ورزشکاران ورزش‌های برخوردی به ‌طور قابل‌توجهی نشت ‌پذیرتر از افراد گروه کنترل است، حتی با وجود این که به‌طور میانگین ۱۲ سال از بازنشستگی آن‌ها قبل می بود. این چنین افرادی که بیشترین صدمه به این سد را داشتند، در آزمون‌های حافظه و شناختی کارکرد ضعیف‌تری نسبت به افراد با نشت کمتر نشان دادند.

کمپبل می‌گوید: این نخستین شواهد در مغز انسان زنده است که مشخص می کند سد خونی–مغزی در این افراد مختل شده است.

تشخیص دشوار

پژوهشگران دریافتند که آزمایش‌های معمول خون که برای شناسایی صدمه مغزی منفعت گیری خواهد شد، در تشخیص افرادی که دچار کم شدن شناختی می باشند چندان مؤثر نیستند. در عوض، نشانه‌های هشداردهنده وقتی آشکار شدند که گروه تحقیقاتی سیستم ایمنی ورزشکاران را بازدید کرد.

در خون افرادی که بیشترین صدمه به سد خونی–مغزی و شدیدترین کم شدن شناختی را داشتند، نسبت بیشتری از گلبول‌های سفید التهابی و دیگر نشانگرهای فعال شدن سیستم ایمنی مشاهده شد، در قیاس با افرادی که صدمه کمتری داشتند. کمپبل می‌گوید: به نظر می‌رسید این ورزشکاران به‌طور سیستمیک در یک حالت التهاب بیش‌فعال زندگی می‌کنند.

این کشف مشخص می کند اسکن‌های مغزی که نشت عروق را تشخیص خواهند داد، امکان پذیر در آینده به ابزاری برای شناسایی بیماران زنده با خطر بالای بیماری‌های شدید مغزی تبدیل شوند. این چنین این یافته‌ها هدفی بالقوه را برای گسترش درمان‌هایی فراهم می‌کنند که بتوانند از این نوع تخریب عصبی جلوگیری کنند.

با این حال، کمپبل پافشاری می‌کند که این نتایج نباید افراد را از انجام فعالیت‌های ورزشی منصرف کند. او می‌گوید: ورزش برای مغز زیاد سودمند است. آنچه ما مشاهده می‌کنیم ناشی از روبه رو طویل‌زمان است و ماهیت تجمعی ضربه به سر است که دلواپس‌کننده است.

در قدم بعدی، پژوهشگران امیدوارند یافته‌های خود را در جمعیت بزرگ‌تری تکرار کنند. کمپبل اشاره می‌کند که در این مطالعه تعداد زنان کم بوده و تنها هفت نفر از مجموع ۶۲ شرکت‌کننده زن بوده‌اند، چون اکنون تعداد ورزشکاران زن بازنشسته در این رشته‌ها کمتر از مردان است.